به طور کلی، در سال‌های گذشته تحولات چشمگیری در نظام بانکداری جهان ایجاد شده که در مجموع می‌توان آن را در 4 دوره بررسی نمود.
2-1-2 دوره اول: عملیات پشت باجه
این دوره نخستین کاربرد رایانه در بانکداری است. با استفاده از رایانه‌های مرکزی اطلاعات و اسناد کاغذی تولید شده رد شعب به صورت بسته بندی شده به مرکز ارسال و پردازش روی آن‌ها انجام می‌شود. در این دوره کاربرد اصلی رایانه محدود به ثبت دفاتر و تبدیل کاغذ به فایل‌های رایانه ای است. این فناوری که در دهه 1960 رواج داشت این امکان را فراهم نمود تا دفاتر و کارت‌ها از شعب حذف و گردش روزانه حساب‌ها در پایان وقت هر روز به رایانه‌های مرکزی برای به روز شدن ارسال گردد. در این دوره اتوماسیون بانک‌ها تاثیری در جهت رفاه حال مشتریان بانک‌ها نداشت و تأثیر رقابتی چندانی نیز بین بانک‌ها ایجاد نکرد. تنها تأثیر اتوماسیون در این دوره ایجاد سرعت و دقت در موازنه حساب‌ها و حذف دفاتر حساب بود (رضا، 1386).
2-1-3 دوره دوم: عملیات جلوی بودجه
این دوره از زمانی آغاز شد که کارمند شعبه در حضور مشتری عملیات بانکی را به صورت الکترونیکی ثبت و دنبال می‌کرد. از اواخر دهه 1970 امکان انتقال لحظه ای اطلاعات از طریق به کارگیری پایانه‌ها در جلوی باجه فراهم آمد. این پایانه‌ها که شبیه به رایانه‌های امروزی بودند از طریق شبکه‌های کامپیوتری به رایانه‌های بزرگ مرکزی متصل می‌شدند، امکان انتقال اطلاعات به صورت مؤثر را در بین شبکه‌های بزرگ رایانه‌های و پاینه های ورودی و خروجی به وجود آوردند. در این دوره کارمندان بانک‌ها قادر شدند به صورت آنلاین به حساب‌های مشتریان دسترسی داشته و عملیات نقل و انتقال پول را در حضور مشتری و به وسیله رایانه‌های موجود انجام دهند. اما کماکان به روز رسانی حساب‌ها و تهیه گزارش‌های مربوطه توسط پردازشگرهای مرکزی، به صورت شبانه انجام شد. در این دوره تعداد کارکنان بانک‌ها کاهش یافت چرا که هنوز نیاز به افرادی که پاسخگوی مراجعان به بانک‌ها باشند، وجود داشت و مشتریانی هم بودند که هنوز با این سیستم آشنایی نداشتند. در این دوره بعضی نرم افزارها کماکان غیریکپارچه و پراکنده بودند و به رغم امکان دسترسی لحظه ای کارمنان بانک‌ها به حساب‌های مشتریان، محصولات مختلف بانک‌ها، اعم از انواع حساب‌های بانکی، وام‌ها، خدمات بیمه و نقل و انتقال وجوه؛ مستلزم مراجع مشتری به شعب بانک‌ها بود و بانک‌ها نمی‌توانستند به صورت شبکه ای به ارائه خدمات بانکی بپردازند (صادقی، عمروآبادی و همکاران، 1391).
2-1-4 دوره سوم: متصل کردن مشتریان به حساب‌هایشان
در این دوره که از اوسط دهه 1980 آغاز شد امکان دسترسی مشتریان به حساب‌هایشان فراهم شد. آن‌هامی‌توانستند با استفاده از تلفن و یا دستگاه‌های خودپرداز و استفاده از کارت‌های هوشمند یا مغناطیسی و رایانه‌های شخصی به حسابشان دسترسی داشته باشند و عملیات دریافت و پرداخت، نقل و انتقال وجوه را به صورت الکرتونیکی انجام دهند. به طور کلی می‌توان گفت در این دوره هنوز وجود نیروی انسانی در شعب بانک‌ها مورد نیاز بود و مشتریان احساس می‌کردند که خدمات بهتری را دریافت می‌کنند. همچنین پول کاغذی هنوز در جریان بود و واریز و دریافت پول یکی از فشارهای کاری روزانه بود. در کل مهم‌ترین ویژگی‌های دوره که آن را از دور ه های قبلی و بعد متمایز می‌سازد، توسعه جزیره ای سیستم‌های ماشینی در جلوی باجه و پشت باجه و همچنین توسعه سیستم‌های ارتباطی مشتریان با حساب‌های خود مثل سیستم خود پرداز اتوماتیک و تلفن بانک و فاکس بانک است. از مشکلات این دوره می‌توان به عدم یکپارچگی سیستم ماشینی و جزیره ای بودن آن و ناهماهنگی برای ارائه خدمات به مشتریان، عدم وجود تعامل در خطوط مخابراتی مطمئن و نبود پروتکل‌های ارتباطی لازم برای متصل نمودن مشتری به شعب بانک عمال خود و شعب بانک‌های دیگر اشاره دارد.
2-1-5 دوره چهارم: یکپارچه سازی سیستم‌ها و مرتبط کردن مشتری با تمامی عملیات بانکی
دوره چهارم زمانی آغاز می‌شود که همه نتایج بدست آمده از دوره‌های قبل به طور کامل به سیستم عملیات الکترونیکی انتقال می‌یابند تا هم بانک و هم مشتریان بتوانند به طور دقیق و منظم اطلاعات مورد نیاز خود را کسب نمایند. ورود به این مرحله به امکانات و تکیه گاه مخابراتی و ارتباطی پیشرفته و مطمئن نیاز دارد. این دوره با جمع بندی بخش‌های نرم افزاری و سخت افزاری در دوره‌های پیشین به صورت واقعی ارتباط بین بانک و مشتریان را به تصویر می‌کشد. در دوره چهارم می‌توان به سه نکته اشاره کرد: الف) تلاش برای استانداردسازی نرم افزارها و سخت افزارهای رایانه موجود برای رسیدن به یک سیستم یکپارچه، ب) تلاش برای تأسیس سیستم‌های یکپارچه و صرف نظرنمودن از سیستم‌های جزیره ای پیشین، ج) بوجودآوردن سیستم‌های جدید که اساس آن‌ها مشتری است نه حساب مشتری (شهبازی 1388).
در این دوره بانک‌های قصد دارند این امکان را به مشتری بدهند که بدون رویارویی با کارکنان بانک و بدون تلفن زدن یا مراجعه به دستگاه‌های خودپرداز، صرفاً با استفاده از رایانه شخصی، خدمات متعارف بانکی را از طریق سیتسم الکترونیکی بانک دریافت کنند. در این دوره صرفه حویی واقعی در نیروی انسانی ممکن شد و پول کاملاً حالت الکترونیکی پیدا نمود و به عنوان ابزار تعامل دو طرف یعنی بانک و مشتری به کارگرفته شد. این دوران در واقع دوره شکل گیری بانکداری نوین یا بانکداری الکترونیکی به شمار می‌آید.
2-2 پیشینه تحقیق
در رابطه با پول شویی و بانکداری الکترونیکی در داخل کشور کم کار شده است و در کمتر مقاله ای از یک مدل سنجی برای تحلیل اثرات استفاده شده است. حبیب زاده و میرمحمدی (1389) در مقاله خود با عنوان «نقش بانکدرای الکترونیک در پول شویی و روش‌های مقابله با آن» با روش تحلیلی و از دیدگاه حقوقی به تبعیت ابعاد بانکداری الکترونیک و پولشویی و راه‌های مبارزه با آن پرداخته‌اند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که فناوری اطلاعات در بستری نا امن زمینه مناسبی برای پول شویان می‌باشد. در مقاله قضاوی (1387) با عنوان«بررسی پیامدهای پولشویی با سایر متغیرهای اقتصادی مورد بررسی قرارگرفته و آثار پول شویی برای ایران تخمین زده شده است. در ادامه زمینه‌های جرم پول شویی در ایران را مورد بررسی قرار گرفته و در قسمت نهایی تحقیق نیز پس از بررسی اشکالات لایحه فعلی، لایحه و آئین نامه پیشنهادی مبارزه با پول شویی ارائه گردیده است. در این مقاله رشد اقتصادی به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است. برای دخالت دادن اثر متغیرهای مربوط به پول شویی، از سه متغیر جانشین تعداد پرونده‌های مختومه، تعداد پرونده‌های مربوط به اختلاس و قاچاق مواد مخدر استفاده شده است. نتایج این مقاله که از مدل‌های اقتصادسنجی استفاده کرده است، نشان می‌دهد که شاخص‌های پول شویی هم چون اختلاس صرفنظر از اینکه مصرف بخش دولتی در مدل حضوری داشته باشد یا حذف شود معنی داری آماری و ارتباط منفی (معنی داری تئوریک) با متغیر وابسته (تولید) در ایران دارد.
مرور بر تحقیقات خارجی صورت گرفته بر موضوع پول شویی نشان می‌دهد در امریکا و مالزی بین جرائم و بیکاری یک ارتباط منطقی وجود دارد. همچنین هاستون یک مدل نظری برای پیوندهای سیکل تجاری، مالیات و سیاست پولی با اقتصادی زیرزمینی اراده داده است. با عنایت به ارتباط بین پول شویی و اقتصاد زیرزمینی می‌توان مدل نظری فوق را برای پول شویی نیز مورد استفاده قرار داد. از نظر هاستون اقتصاد زیرزمینی و مبادلات پنهان فراگیر موجب افزایش آثار تورمی، سیاست‌های انبساطی پولی و مالی می‌شود. هاستون یکی از عوامل بروز تورم رکودی اواخر دهه 1970 و اوایل دهه 1980 را افزایش در میزان رشد جرائم می‌داند. همچنین فیشن باوم (1989) استدلال می‌کنند که کندشدن رشد بهره وری آمریکا طی دهه‌های 1970 و 1980 به میزان قابل توجهی بیش از حد برآورد شده که دلیل عمده آن را می‌توان در نادید گرفتن رشد سریع اقتصادی زیرزمینی جستجو کرد. آثار کلان اقتصادی پول شویی بصورت کمی مورد برآورد قرار نگرفته و به عنوان اولین کار کورک ارتباط بین پول شویی و رشد اقتصادی را بررسی نموده است. البته همانطور که خود کورک اشاره می‌کند کارهای تجربی بازو مبنای مدل او قرار گرفته است. او میزان جرائم را به عنوان یک جایگزین برای پول شویی؛ با رشد اقتصادی مرتبط می‌کند. نتایج تخمین او نشان می‌دهد که به ازای هر 10 درصد افزایش در پول شویی رشد اقتصادی به میزان 1/0 درصد کاهش خواهد یافت. این میزان آثار مستقیم و غیرمستقیم را نشان می‌دهد؛ اما آثار اجتماعی و رفاهی در آن دیده نشده است و می‌توان گفت آثار پول شویی حداقل به لحاظ نظری وسیع تر از تخمین فوق است.
2-3 مفهوم پول شویی یا تطهیر پول
تعاریف مختلف و متعددی از پول شویی چه توسط حقوقدانان و اقتصاددانان و چه در اسناد بین المللی ارائه شده است که در اینجا فقط چند نمونه از این تعاریف ذکر می شود .
برخی از حقوقدانان پول شویی (تطهیر مال) را این گونه تعریف کرده اند:
«منظور از تطهیر مال، مخفی کردن منبع اصلی اموال ناشی از جرم و تبدیل آنها به اموال پاک است. به طوری که یافتن منبع اصلی مال غیر ممکن یا بسیار دشوار گردد .»
و نیز آمده است که پول شویی عملی غیرقانونی است که درآمد حاصل از خلاف شرع یا قانون در طی فرایندی ساده و پیچیده قانونی می شود.
و در تعریف دیگر پول شویی چنین بیان شده است:
پول شویی (تطهیر پول) روندی است بدان وسیله به منشا مبالغ هنگفت پولی که به طرق غیرقانونی تحصیل شده باشد (از قاچاق دارو، فعالیت تروریستی یا دیگر جنایات جدی) ظاهری مشروع و قانونی داده شود.
2-4 تعریف پول شویی
درمتن کامل مقررات بانک مرکزی و در پیشگیری از پولشویی اینگونه تعریف شده است.
1-تحصیل و نگهداری یا استفاده از مالی که به طور مستقیم یا غیر مستقیم در نتیجه ارتکاب جرم حاصل شده است .
2-معاونت با شخص یا اشخاص دیگر به منظور تبدیل یا انتقال مالی که به طور مستقیم یاغیرمستقیم درنتیجه ارتکاب جرم حاصل شده است .
به طورکلی می توان گفت : از روند جریان انداختن درآمدهایی که فشار غیرقانونی دارند در اقتصاد کشورها به عنوان پولشویی یاد می شود.
پول شویی یک فعالیت غیر قانونی است که در طی انجام آن ، عواید ودرآمدهای ناشی از اعمال خلاف قانون مشروعیت می یابد .
به عبارت دیگر پولهای کثیف ناشی از اعمال خلاف به پولهای تمیز تبدیل گردیده و در بدنه اقتصاد جایگزین میشود. این عمل یک روش معمول و منطقی برای بدست آوردن سود از فعالیتهای غیر قانونی برای مجرمان میباشد. پول شویان کسانی هستند که یا خود اعمال خلاف را انجام داده و پولهای ناشی از آن را تطهیر می کنند و یا افرادی هستند که پولهای خلاف را بطور آگاهانه یا ناآگاهانه در سیستم مالی و اقتصادی کشور وارد می کنند.
خلافکاران از طیف وسیع اعمال غیر اخلاقی و غیرقانونی مانند قاچاق مواد مخدر، تقلبات، ثروتهای قابل مصادره، گروگانگیری، قمار و همچنین اهدای پول به سازمانهای تروریستی و حتی تقلبات مالی در اینترنت و یادیگر ابزار اطلاع رسانی سودهای کلانی را بدست می آورند وچون ردپای این افراد در معاملات مالی و بانکی به صورت زنجیروار در وجوه پس انداز شده آنها آشکار میگردد ، بنابراین مجرمان از ابزارهای مالی مانند چکها ، کارتهای اعتباری و کارتهای هوشمند اجتناب کرده و به استفاده از پول نقد رو می آورند. پول نقد نیز به علت عدم مزیت نسبت به سایر ابزارهای مالی مانند حجم بالا ، مشکلات در حمل و نقل و کاهش قدرت خرید در طول زمان به پول شویان داده میشود تا در طی مراحلی به شبکه اقتصادی کشور وارد گردد.
در واقع پول شویی به مجموعه عملیاتی گفته میشود که شخص یا اشخاص حقیقی یا حقوقی برای مشروعیت بخشیدن به درآمدهای نامشروع آن عملیات انجام می دهند. انواع پولهایی که می تواند به صورت نا مشروع در جامعه مطرح باشد، به سه گروه پولهای کثیف و یا پولهای آغشته به خون ، پولهایی سیاه و پولهای خاکستری تقسیم می شود .
2-5 تاریخچه پول شویی
تاریخچه ی آغاز پول شوئی را از اوایل