انبوه و درختان مناسب در این منطقه تقریبا صد در صد خانه ها اعم از دیوار ها ، سقف ، کف و پوشش سقف شیبدار از چوب ساخته شده و خانه های چوبی در این مناطق رایج می باشد. برای ساخت جداره دیوار ها بیشتر تنه درخت به صورت طبیعی استفاده می شود. (یوسف نیا پاشا،۱۳۸۵)
سقف شیبدار، و با پوشش “لت”، “سفال” و به ندرت “گالی” و “شیروانی” بوده است. (سادات اشکوری، ۱۳۷۹)
در جاهایی که معیشت بر کشت برنج مبتنی است، پوشش “کلش” رواج بیشتری دارد و در جاهایی که روستاها در دل جنگل قرار گرفته اند، پوشش”لت”. پوشش “لت” از روستاهای جنگلی به طرف جلگه آمده و پوشش “کلش” همراه تغییر معیشت در روستاهای جنگلی رواج یافته است. (سادات اشکوری، ۱۳۷۹)
۸. بازیافت
در معماری مازندران که از عناصر طبیعی بیشترین استفاده را می برد، هیچ عنصر دور ریختنی وجود ندارد. بدین معنی که از هر عنصری بیشترین بهره برداری انجام میشود. چنانچه قبلا هم گفته شد ساقه های برنج (کولِش یا آلِم) برای پوشش سقف به کار برده می شوند، این ساقه ها برای ساخت نوعی طناب مورد بهره برداری قرار میگیرد که از آن در اتصالات به جای میخ و سیم های فلزی استفاده می شود. پوست درختی به نام ” لَرَک” برای ساخت طنابی با نام ” لَرک کول” استفاده می کنند. حتی از پوست دانه برنج هم برای ساخت نوعی اندود با نام ” فَل گِل” که از اختلاط گل رس، آب و پوست خرد شده دانه برنج است استفاده می شود. (قبادیان، ۱۳۸۵) چنین استفاده ای از عناصر طبیعی باعث خواهد شد که ضایعات ساختمانی چه در حین ساخت و چه هنگام تخریب ساختمان کمترین صدمه را به بستر خود وارد سازد، چرا که ساخنمان جزیی از بستر و برآده از دل طبیعت می باشد.
این شیوه برخورد در واقع ناشی از درک فرآیند های طبیعی است. از آن جا که در طبیعت هیچ ضایعاتی وجود ندارد، محصول جانبی هر ارگانیسمی به خوراک دیگری تبدیل می شود. به بیان دیگر سیستم های طبیعی از حلقه های بسته ای تشکیل شده اند. قابل وضوح کردن چرخه ها و فرآیند های طبیعی، محیط طراحی شده را دوباره زنده می کند. (اسدپور، 1385) این اصل در واقع از اصول مهم در طراحی پایدار تلقی می شود که در معماری مازندران به وضوح دیده می شود.
3-3 راهکار ها و ترفند های کالبدی:
این شیوه ها را شاید بتوان نمود عینی از “سیستم های غیر فعال خورشیدی” دانست. شیوه های به کار گرفته شده آسایش ساکنان را با کمترین مصرفی انرژی و بیشترین استفاده از عوامل طبیعی مثل باد و کوران هوا به ارمغان می آوردند. یعنی رعایت همان اصولی که اساسی ترین پایه های معماری پایدار را شکل می دهد.
۱. ایوان
ایوان فضایی واسطه و نیمه باز در سلسله مراتب دسترسی از فضای باز به بسته می باشد. گونه ای که بیشتر در خانه های شهری دیده می شود، استقرار بالکن دور تا دور بنا می باشد. این بالکن ضمن آنکه دسترسی اتاق ها به یکدیگر را تامین می نماید، مانع از رسیدن باران به بدنه می شود. ایوان اصلی بزرگتر از هر کدام از اتاق های خانه است و به عنوان فضای نشیمن استفاده می شود. این ایوان معمولا در جبهه شرقی یا جنوبی ساختمان شکل گرفته و نسبت به سایر اتاق ها در ارتفاع بالاتری واقع می شود تا از چشم انداز بهتر و جریان هوای بیشتری برخوردار گردد. حالات مختلف ایوان نسبت به اتاق ها به قرار زیر است: (گرجی مهلبانی،۱۳۸۸)
عمق ایوان به اندازه ای است که از تابش نامطلوب خورشید در تابستان جلوگیری نماید و از طرف دیگر مانع بهره گیری از نور خورشید در زمستان نمی شود. (گرجی مهلبانی،۱۳۸۸)
۲. غلام گرد
فضاهای با دو ردیف ستون جلوی تالار ها غلام گردش نامیده می شود. همچنین جهت محافظت دیوار یک ” غلام گرد” که مانند ایوانی در سرتاسر محیط ساختمان گسترش می یابد.بام را تا جلوی غلام گرد ادامه می دهند. (گرجی مهلبانی،۱۳۸۸) بدین صورت با ایجاد غلام گرد و پوشش بالای آن ، هم دیوارها محافظت شده اند و هم یک فضای مناسبی که در سایه قرار دارد و جریان هوا در اطراف آن می تواند به راحتی عبور کند، برای ساکنین به وجود می آید. (قبادیان،۱۳۸۵)
۳. بام شیب دار
به دلیل ریزش مداوم باران، بام ها در این منطقه به صورت شیبدار هستند. بدین وسیله از جمع شدن آب باران و یا برف در سقف ساختمان، جلوگیری به عمل می آید. فضای خالی مابین بام شیبدار و سقف در این ساختمان ها، محل مناسبی برای انبار نمودن و نگهداری مواد غذایی سالانه است و به گونه ای ساخته می شود که امکان جریان هوا و تهویه در آن وجود داشته باشد(شاهرودی،1385)
۴. کرسی چینی
برای جلوگیری از نفوذ رطوبت به کف بنا، ساختمان از کف زمین ارتفاع گرفته تا جریان هواما بین کف و سطح زمین برقرار شود. (گرجی مهلبانی،۱۳۸۸) مواد و مصالح و کرسی چینی در منطقه معتدل خزری، تابعی از شرایط توپوگرافی و دسترسی به انواع مواد و مصالح و از سویی دیگر، دانش تجربی استادکاران محلی، نوع و مدت استفاده از بنا، توان اقتصادی سازنده آن است. ابنیه سنتی جهت ارتباط و قرار گیری روی زمین به لحاظ کرسی چینی به چهار دسته تقسیم می شوند: ۱. کرسی از سنگ و گل، ۲. شکیلی یا باج بنه، ۳. سکت چاه( شمع کوبی) و ۴. کرسی چینی با مواد و مصالح بنایی. جنس پی اکثرا از چوب یا گل و سنگ شکل آن به صورت یکپارچه یا ستون های منفرد در زیر بنا است. (کلبادی نژاد،1387) راه حل دیگری که در برخی از خانه های شهری دیده می شود، کف سازی دو جداره برای کف اتاق هاست تا جریان هوا از جداره کف، سبب تبخیر رطوبت و تهویه آن شود.
۵. کوتام
نوعی ایوان و نوعی ساختمان تابستانی که در لهجه مازندرانی به آن نفار می گویند که به عنوان بهار خواب از آن استفاده می شده است. همچنین به بام سایه دار، ایوان مستقل چهار سو باز که روی چهار پایه بلند ساخته می شود نیز می گویند.این فضا جزو فضاهای باز محسوب می شود. اتاقی به ابعاد تقریبی ۵/۳ در ۵/۳ متر که بر روی دستک های چوبی و یا ارتفاع ۵/۱ تا ۲ متر از سطح زمین ساخته می شود، این فضا از چهار طرف باز بوده و توسط جان پناهی چوبی احاطه می شود و سقفی به شکل هرم دارد. از قسمت زیرین کوتام برای نگه داری دام ها و از قمت بالایی آن برای خواب تابستانی(بهار خواب) اعضای خانواده استفاده می شود. از نظر اقلیمی این بنا دارای یک اهمیت ویژه است. با توجه به گرمای هوا و رطوبت زیاد در تابستان که سبب به وجود آمدن آب و هوای شرجی در منطقه می شود، احداث فضایی نیمه باز که از چهار طرف باز است و از زمین فاصله دارد می تواند با ایجاد نسیم ملایم و ایجاد کوران از جهات مختلف، برای رسیدن به آسایش اقلیمی موثر باشد. (گرجی مهلبانی،۱۳۸۸)
3-4 موقعیت جغرافیایی طرح
شهر ساری در بخش جلگه ای این شهرستان قرار گرفته است. اراضی این بخش جز دشت های پست و از آبرفت های بین رودخانه ای است که دارای شیب کم و گاهی پستی و بلندی جزئی هستند. رودخانه تجن از بخش شرقی شهر و در جهت جنوب به شمال عبور می کند.
شهر ساری واقع در کوهپایه‌های رشته کوه البرز دارای دو بخش کوهستانی و دشت می‌باشد در طول جغرافیایی ۵۳ درجه و ۵ دقیقه و عرض ۳۶ درجه و ۴ دقیقه از خاور به فاصله حدود 10 کیلومتر به شهرسورک و شمال خاوری به فاصله حدود ۲۵ کیلومتر به نکا و به فاصله ۴۵ کیلومتر به بهشهر و ۱۳۰ کیلومتر به گرگان و ۶۹۰ کیلومتر به مشهد و از شمال به فاصله ۳۵ کیلومتر به دریای مازندران و از شمال باختری به فرح آباد و جویبار و لاریم و از جنوب باختری به فاصله ۲۲ کیلومتر به قائمشهر و از باختر به بابل به فاصله تقریبی ۳۰ و آمل به فاصله تقریبی ۶۰ کیلومتر و از جنوب به فاصله ۳۰ کیلومتر به سد شهید رجایی (سلیمان تنگه) و دهکده آرامش و بوسیله آزادراه در حال ساخت کیاسر به فاصله تقریبی ۸۰ کیلومتر به دیباج و از آنجا به شهرستان‌های دامغان و مهدیشهر و همچنین شهرسمنان (تقریباً ۱۲۰ کیلومتر) محدود است. همچنین ساری به فاصله کمتر از ۱۵۰ کیلومتر از تهران واقع گردیده و توسط جاده فیروزکوه ۲۶۵ کیلومتر و توسط جاده هراز ۲۵۰ کیلومتر و به وسیله راه آهن شمال ۳۵۴ کیلومتر با تهران فاصله دارد.از درون شهر ساری رودخانه تجن عبور می‌کند. این رود در شرق ساری جریان دارد. امروزه در ساحل این رود پارک تجن (قائم) ساخته شده‌است که بزرگترین پارک ساری نیز به شمار می‌رود.
ساحل رودخانه با وجود چشم اندازهای زیبا دارای توان فوق العاده ای در جذب گردشگر می باشد.از طرفی حفاظت از محیط زیست و طبیعت منطقه از اهمیت بالایی برخوردار است.

شکل 1-3 عکس هوایی شهر ساری

شکل 2-3 عکس هوایی شهر ساری

شکل 3-3 عکس هوایی رودخانه تجن

شکل 4-3 عکس هوایی محدوده طراحی

3-5 ساختار زمین شناسی
در منطقه ساری قدیمی ترین تشکیلات سنگی که در حوضه رودخانه تجن دیده می شود به دوران پالئوزئیک تعلق دارد که سنگ های دولومیتی، شیل، سیلت الستون (دوره پرکامبرین و کامبرین)، سنگ آهک و مارن، ماسه سنگ و سنگ آهک تیره و کنگلومرایی (دوره دونین، کربونیفر و پرمین) می باشد.
تشکیلات دوران دوم شامل: ماسه سنگ، سیلت، کنگلومرا، رگه های زغال سنگی (دوره تریاس و ژوراسیک و سنگ های آذرین بازالت، توف و سنگ آهک، مارن و ماسه سنگ دوره کرتاسه) می باشد.
دوران دوم شامل تشکیلات ژوراسیک زیریت “لیاس” متشکل از فلیش و شیست و ماسه سنگ همراه با رگه های زغالی است که ضخامت چندانی نداشته و در تغذیه دشت اثر چندانی ندارد. تشکیلات ژوراسیک فوقانی به طور دگرشیب بر روی لیاس قرار دارد و جنس ان آهکی همراه با کیفیت دولومیتزاسیون و کریستالیزاسیون با فسیل آمونیت معروف بهشهر به نام چرخ گاوی می باشد.(مهندسان مشاور نقش محیط)
3-6 توپوگرافی و شیب
شیب عمومی شهر از جنوب به شمال و شمال غربی است. تپه های کم ارتفاعی نیز در قسمت هایی از جنوب شهر ساری وجود دارد.
نوار ساحلی واقع در منتهی الیه شمال جلگه، جبهه های خروج آب زیرزمینی را تشکیل می دهند که در آنها جهت جریان به سمت دریا و جهت جریان در جبهه اصلی ورودی آب زیرزمینی به سمت شمال شرقی، شمال و شمال غربی است.
اطراف شهر را اراضی درجه 2 و 3 کشاورزی و باغات و مرکبات احاطه کرده است. این شهر در اقلیم معتدل و مرطوب دشت شیبدار تا نسبتا مسطح و دامنه ارتفاعات بر روی رسوبات آبرفتی دوران چهارم قرار گرفته و در حوزه ناحیه ساحلی زیر حوزه تجن واقع شده است. (مهندسان مشاور نقش محیط)

3-7 باد
با بررسی گلبادهای ماههای مختلف سال که عموما از داده های ایستگاه سینوپتیک بابلسر استفاده شده (به دلیل عدم وجود ایستگاه سینوپتیک در شهر ساری) به این نتیجه می رسیم که:
به طور کلی در بسیاری از مواقع بادها از سمت شمال غرب، غرب و شمال شرق به این منطقه می وزند و در فصول پاییز و زمستان جهت وزش بیشترین بادها از سمت شرق – شمال شرقی و غرب (عمدتا در زمستان) می باشد. به این ترتیب منابع انتشار آلودگی عمدتا در سمت غرب رودخانه تجن مستقر می باشند و نظر به اهمیت این رودخانه در توسعه گردشگری شهر ساری در آینده ای