14-3 فضای گمشده فاقد کاربری و نظارت اجتماعی
3-21 تاثیر تجمع روزانه اقشار بر محدوده مورد مطالعه با تاکید بر نقش معیشتی و توریستی حاشیه و رودخانه تجن
گره ها و کانون های فعالیت و عملکردی که در محدوده مورد مطالعه دارای نقش توریستی هستند در محل پارک به طور عمده و همچنین جنب رودخانه صورت می گیرند. تجمع روزانه افراد در این مکان ها موجب رونق و سرزندگی فضا و برقراری امنیت در آنها شده است.
زمان اصلی تجمع اقشار در فصل تابستان و در ساعات شب است چون هوای خنک و مناسب حاشیه رودخانه تجن در این ایام پاسخگوی نیاز مسافران و شهروندان است. این تجمع بر نقش معیشتی محدوده تاثیراتی متفاوت دارد که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1. واحدهای اقتصادی گردشگری در مقیاس شهر از جمله هتل اسرم، رستوران تجن و پارک تجن
2. واحدهای خرد فعالیت اقتصادی از جمله دستفروشی، عکاسی و …
3-22 مطالعه میزان قابلیت استفاده از فضا برای گروههای مختلف اجتماعی / سنی و طبقه بندی استفاده کنندگان
نتایج مطالعه میدانی انجام شده بیانگر آنست که گروه اصلی استفاده کننده از محدوده طرح گروه سنی میانسال و زمان حداکثر استفاده از محدوده ساعات شب فصل تابستان است که در سه گروه مراجعان اهل شهرساری، مسافران گرگان – مشهد و مسافران شمال در فصل تابستان می باشند.
با توجه به محدودیت امکانات تفریحی و تعداد انبوه جمعیت متقاضی استفاده از فضا، محدوده پارک قائم با ازدحام بسیار زیاد مورد مراجعه همه گروهها قرار گرفته قادر به پاسخدهی به نیازهای مراجعان نیست.
سه ضلع دیگر رودخانه ظرفیت بسیار بالایی برای پذیرش مسافران و مراجعه کنندگان در زمینه گذران اوقات فراغت داشته و در صورت تجهیز می تواند در جهت پاسخگویی به تقاضای موجود، به نحو احسن عمل نماید.
3-23 مطالعه و بررسی استعداد محدوده مورد مطالعه برای رشد انواع فعالیت ها و کاربری ها، هنجارها و ناهنجارها، آسیب های اجتماعی و حضور شهروندان پیاده
بالاترین ظرفیت بالقوه در محدوده طرح، زمینه مساعد آن برای فعالیت های فراغتی – گردشگری در مقیاس شهر و منطقه است. این فعالیت ها در اثر وضعیت خاص رودخانه تجن از لحاظ سیل خیز بودن آن، به فعالیت هایی با حداقل تجهیزات مکانیکی و تاسیسات شهری، با چشم اندازی که حداکثر بهره را از مناظر طبیعی محدوده به کار می گیرد، محدود میشود.
برایند خواست عمومی و امکانات موجود، زمینه ساز شکل گیری پارک ساحلی با عملکرد فراغت و تفریح برای ساکنان شهر و مسافران عبوری است و در صورت شکل گیری این پارک، فعالیت های متناسب با آن نیز شکل خواهد گرفت.
در حال حاضر به دلیل تجمع بیش از حد مراجعان در ساعات شب و تابستان، و در ساعات ازدحام، مزاحمتهای ناخواسته ای از جانب حاضران در محل برای دیگران ایجاد میشود که با شکل گیری و توسعه پارک حل خواهد شد، لیکن مزاحمتهای صوتی و آلودگی های زیست محیطی موجود در طرح حاضر مورد نظر بوده و مانعی برای شکل گیری این مزاحمت ها پیش بینی شده است. آسیب های اجتماعی موجود در محل ناشی از متروک بودن محدوده بخصوص در ایام زمستان و در زمین های بلاتکلیف حاشیه رودخانه هستند.
3-24 مطالعه و بررسی مشکلات اجتماعی موجود در محل، نوع، میزان و مکانیزم آن
مفهوم مشارکت اجتماعی در هر فعالیتی متضمن همکاری مداوم گروههای متنوع اجتماعی در محدوده فعالیت مورد نظر است. فعالیت اصلی طراحی محور حاشیه رودخانه تجن ایجاد فضای سبز با کارکرد گردشگری است. مشارکت در این فعالیت جنبه های متنوعی دارد و در هر جنبه نهادهای متنوعی درگیر هستند. در حال حاضر نهادهای دولتی و بخش خصوصی، ساکنین شهر و نواحی همجوار و مسافران عبوری ساری همه بر ایجاد فضای سبز در محدوده حاشیه رودخانه تجن با عملکرد تفریحی – فراغتی اتفاق نظر دارند.
3-25 مطالعه و بررسی رژیم نزولات جوی، سیلاب و دبی آب رودخانه تجن در فصول مختلف در حد اطلاعات و مطالعات موجود سازمان های ذیربط
رود تجن تا 8 کیلومتری ساری در بستر کوهستانی جریان دارد ولی بعدا به جریان خود در بستر جلگه ای ادامه داده از مشرق ساری گذشته در فرح آباد به دریای خزر می ریزد. پهنای رودخانه در طول آن متفاوت است ولیکن در شهر ساری به 200 متر می رسد و درحوالی مصب از پهنای آن کاسته میشود. در این رودخانه در مواقع پرآبی فقط در قسمت سلفی امکان قایقرانی وجود دارد. سطح حوزه آبریز تجن در ایستگاه سلیمان تنگه 960 کیلومتر مربع و متوسط دبی سالیانه آن از سال 1333-49 در این ایستگاه 220 میلیون مترمکعب بوده است.
رژیم رودخانه برفی-بارانی و متوسط دبی در ایستگاه ریگ چشمه تقریبا 10 مترمکعب بر ثانیه و حداقل آن تا 2.6 مترمکعب بر ثانیه رسیده است.
ماکزیمم آبی که در آبان 1337-38 اندازه گیری شده حدود 60 مترمکعب در ثانیه بوده است.
این رودخانه که به نام گرماب رود نیز معروف است در قسمت علیا و وسطی دارای بستری سنگلاخی و بعد از پل فلزی بین ساری و گرگان کف آن ماسه ای میشود و به طول 16 کیلومتر تا دریا ادامه می یابد.

3-25-1 سد شهید رجایی
این سد در 40 کیلومتری جنوب شهر ساری بر روی رودخانه تجن در محل سلیمان تنگه احداث شده است. با اجرای این سد و بهره برداری از شبکه آبیاری و زهکشی تجن فعالیت های کشاورزی توسعه یافته و لیکن در محدوده طرح حاضر موجب محدودیت جریان آب در بستر رودخانه در درون شهر شده که بر وضعیت گردشگری در این محدوده بسیار موثر است.
3-25-2 سد انحرافی و شبکه آبیاری و زهکشی رودخانه تجن
از انجاییکه جهت بهره برداری و توزیع آب ذخیره شده در مخزن سد شهید رجایی نیاز به احداث تاسیسات انحراف آب و شبکه آبیاری و زهکشی می باشد، بدین منظور به موازات احداث سد مخزنی، احداث این تاسیسات مکمل سد بوده و اجرای آن لازم و ضروری است.
محل سد انحرافی تجن 1300 متر پایین تر از پل جاده اصلی ساری-گرگان و در شرق شهر ساری است.
شبکه راههای اصلی و فرعی در اطراف محل سد انحرافی گسترش یافته و دستیابی به منطقه طرح از تهران بوسیله جاده اصلی تهران – قائم شهر – ساری (جاده فیروزکوه) و یا جاده اصلی تهران-آمل-ساری (جاده هراز) میسر می باشد.
3-26 کیفیت مبلمان شهری
مبلمان موجود در پارک قائم عمر چندانی نداشته و در مجموع از کیفیت ساخت قابل قبولی برخوردار است به استثنا وسایل زمین بازی بچه ها.

شکل 15-3مبلمان پارک قائم
نیمکت های پارک از لحاظ جنس هماهنگ با اقلیم بوده و از لحاظ رنگ دارای تنوع می باشند. اما به علت عدم رعایت ارگونومی (هماهنگی با حرکات نشستن انسان) نشستن بر روی آنها چندان راحت نیست.

شکل 16-3 مبلمان پارک قائم
آلاچیق های پارک علاوه بر منظره مناسب، کارایی مناسبی نیز داشته و با سکوی مرتفع از زمین و سایبان، مکان مناسبی را برای استقرار موقت ایجاد کرده است. نرده های چوبی آن در هماهنگی با اقلیم بوده و امکان کوران هوا را فراهم نموده است.
نیمکت های پارک – نیمکت های پارک دارای شکل ها و رنگ ها وطرح های گوناگونی بوده و از یک یا دو طرح ثابت برخوردار نیستند. در بعضی قسمتها به صورت هماهنگ و قسمتهایی به صورت ناهماهنگ در کنار هم قرار گرفته اند.تعدادی از نیمکت ها طرح چوب بوده و در آن از جلوه طبیعی چوب استفاده شده است. این دسته از نیمکت ها از نظر ظاهر مطلوب بوده و در هماهنگی با طبیعت است و این جنبه باعث شده تا از نظر استفاده کنندگان زیبا به نظر برسد چرا که در هماهنگی با طبیعت یک شهر شمالی است. اما میزهای گردی که با این شکل و مصالح ساخته شده اند فاقد زیبایی ظاهری هستند. در مجموع این مصالح مقاومت خوبی را در مقابل بارندگی های محلی از خود نشان داده اند.نوع دیگر از نیمکت ها فلزی هستند.تکیه این نیمکت ها برای نشستن نامناسب و ناراحت است.

شکل 17-3 مبلمان پارک قائم

شکل 18-3 مبلمان پارک قائم
سطل های زباله-سطل های زباله موجود در پارک در انواع مدل ها و رنگ های متفاوت نصب شده اند. بعضی شکل استاندارد دارند و بعضی به شکل تنه درخت با ظاهری مصنوعی و نه چندان مطلوب می باشند. قرار گیری این ها در کنار هم فاقد هماهنگی است.کیفیت پایین رنگ و ساخت و همچنین سختی تمیز کردن آنها از دیگر معایب این سطل ها می باشد.

شکل 19-3 مبلمان پارک قائم شکل 20-3 مبلمان پارک قائم
باجه ها – باجه فروش تنقلات در حد فاصل بین پارک و ساحل رودخانه و در کنار مسیر رودخانه و در کنار مسیر اصلی عبور پیاده قرار گرفته است. ظاهرا این باجه از زیبایی لازم در هماهنگی با محوطه پارک رودخانه برخوردار نیست. سیم های بد منظره چراغ به تعداد زیاد و به صورتی نامرتب از بام آن آویزان شده اند. وسایل مورد نظر صاحب باجه با اشکالی ناموزون و احجامی ناهماهنگ در اطراف آن قرار گرفته اند. رنگ های سقف و بدنه آن فاقد هماهنگی با رنگ های بکار رفته در مبلمان شهری پارک (که خود با یکدیگر ناهماهنگ هستند) می باشد.
آلاچیق های پارک- مصالح و شکل سقف آنها با محیط هماهنگ بوده و مجموعه آن منظره هماهنگی را ایجاد کرده است،به استثناء سنگ های دیواره سکوی آن که فرمی منظم و هندسی داشته با نرده های طرح چوب و سقف های سفال آن هماهنگ نیست.
زمین بازی بچه ها- زمین بازی بچه ها خاکی و فاقد کف سازی مناسب و ایمن است. بسیاری از وسایل بازی تخریب شده است.
3-27 مطالعه و بررسی پوشش گیاهی و طبقه بندی گونه های گیاهی موجود
در شهرهای نزدیک سواحل دریای خزر و آب و هوای معتدل آن گیاهان بسیاری می رویند که در زیر به بررسی پوشش گیاهی وضع موجود محدوده مورد مطالعه می پردازیم.
اشکوب فوقانی پوشش گیاهی جلگه ای این منطقه را درختان کهنسال و تنومند مانند موارد زیر می پوشاند:
بلوط (بلند مازو)، ممرز، توسکای ییلاقی و قشلاقی، سفید پلت، لوک، انجیر و بیدهای مختلف از قبیل فک – فوکا – بیدمشک و همچنین زبان گنجشک – کلهو – شیردار آزاد – نمدار اوجا – سیاه ال – لیلکی – داغداغان – زابش و … تشکیل می دهند.
در اشکوب پایین تر درختچه هایی مانند شمشاد – ازگیل وحشی – ولیک (سرخ و سیاه) – انار – شیر خشت و … می رویند.
همچنین چند گیاه پیچنده مانند ازملک- مو- کتوس- یاسمن سفید- داردوست و رازک و چند گونه تمشک از درختان بالا می روند و بعضی از گیاهان پیچنده علفی دیگر از قبیل سیاه تال و تمیس، اشکوب زیرین این جنگل ها را پوشانیده و از درختچه های آن بالا می روند. این پیچ ها و بویژه پیچ های چوبی پاهی آنچنان رشد نموده اند که مانع عبور آدمی از داخل جنگل میشوند.
در وضع موجود محدوده مورد مطالعه پوشش گیاهی طبیعی که قابل ذکر و اشاره به آن باشد وجود ندارد در حاشیه رودخانه تجن فقط از پل راه اهن تا پل تجن به طرف شمال در پارک قائم جدیدالاحداث بوده و گونه های مختلف از درختان سوزنی برگ- جداره های شمشادی و چند نوع درخت زینتی و چمن دست کاشت دیده می شود و در سمت چپ چند گونه