برای تأمین نور می باشد و با ارائه روشنایی، پروژکتورهای نصب شده روی دیوار از اثر بخشی و کارایی بالایی برخوردار می شود.
هر دو ارتفاع جلو و عقب ساختمان، جهت برخورداری از یک نمای واضح قابل انبساط با یک پیشامدگی بزرگ برای کم کردن تابش خورشیدی به داخل ساختمان، طراحی شده است.
تصویر 3-42: حجم خارجی موزه ریورساید
ارتفاع عقبی منظره بالا و پایین مشرف به رودخانه کلاید را فراهم می کند. یک مشخصه بارز و کلیدی، سقف تماشایی منحنی فلزی شکل و پیله دار مانند می باشد که یک سیستم گرمایش و سرمایش با انرژی پایین در درون ساختار ساختمان قرار گرفته است. سازه ی سقف به طور کلی شامل فرمیZ شکل در پلان وجرزهایی سازه ای در دو انتهاست که نه تنها نگهدارنده ی سقف است بلکه اجازه می دهد تا بدنه های لعاب دار انتهایی هم بدون هیچ گونه نیازی به اجزای کمکی نگه داشته شود.

تصویر 3-43: حجم خارجی موزه ریورساید
در برش، سقف مجموعه ای پیوسته از برآمدگی ها و فرورفتگی هایی است که همیشه در ارتفاع وپهنا ازاین دیوار کناری به آن یکی در حال نوسان است با هیچ دو خطی از لنگه های خرپا؛ که هندسه وار مشابه یکدیگر وجود داشته باشند.زاها حدید در باره ی این کار می گوید: “تاریخ گلاسگو با تاریخ رودخانه ی کلاید عمیقا پیوند خورده است و بازخورد آن ها طراحی موزه را شکل داده است.من قصد داشتم، ساختمان انعکاس ارزش و اعتبارموقعیتش باشد و با کرکسیون های برجسته ی خود،نمایشی الهامی وابتکاری را عرضه کند. این طرح شناور ادامه دهنده ی مهندسی قوی سنتی شهر گلاسگو است.
پیمانکاراصلی(شرکتBAM)،حجم اصلی ساختمان را با به کار بردن 2500 تن استیل در سقف ساخت که بدون نیاز به ستون های باربر خارجی کار می کند و به عنوان چالش برانگیزترین شاهکارمهندسی امروز در انگلستان شناخته شده است.

تصویر 3-44 : حجم خارجی موزه

موج های بیرونی یا چین خوردگی ها با جادادن سرویس های کمکی و جعبه ی سیاه نمایشگاه ها محصور شده است.این سیستم فضای اصلی بین ردیف هارا مستقل و آزاد نگه می دارد وبا این کار بهترین انعطاف پذیری قضایی را به کلکسیون های جهانی نمایشگاه های موزه می دهد.
هنگامی که بازدید کننندگان درمیان موزه ازاین نمایشگاه به آن نمایشگاه حرکت می کنند آرام آرام مفهوم فضای بافت خارجی را می سازند.طرح به شکل یک حرکت مقطعی درآمده است که در دوسوی متضاد گشوده است و پوشش سقف هم یک حرکت خطی کج و معوج را ایجاد کرده است.
این نمای برش عرضی شکل را می توان در قامت منظر شهری مشخص ونوعی تعامل با موج های شکل گرفته بر سطح آب دانست.

تصویر 3-45 : حجم خارجی موزه ریورساید

تصویر 3-46 : پلان و سایت پلان موزه ریورساید

فصل چهارم :

موزه علوم و فناوری معماری

-1-4 تعریف موزه :
اساسنامه « شورای بین المللی موزه ها ، ایکوم » ( museum international council ) مصوب یازدهمین مجمع عمومی ایکوم مورخ ١۴ ژوئن ١٩۷۴– کپنهاک (١٣۵٣) موزه و هدف آن را چنین بیان می کند :موزه موسسه ای است دائمی و بدون هدف مادی که درهای آن به روی همگان گشوده است و در خدمت جامعه و پیشرفت آن فعالیت می نماید . هدف موزه ها تحقیق در مورد شواهد بر جای مانده انسان و محیط زیست او و گردآوری و حفظ ایجاد ارتباط بین این آثار بویژه به نمایش گذاردن آنها به منظور بررسی و بهره وری معنوی است .
بند ب ماده ١۴ اساسنامه ایکوم علاوه بر موزه هایی که بدین ترتیب تعیین گردیده اند، موارد مشروحه زیر را نیز مشمول تعریف یاد شده ماده ٣ تشخیص می دهد :
محل ها و آثار باستانی ، طبیعی ، مردم شناسی و تاریخی که به علت فعالیت در زمینه گردآوری ، حفظ و نگهداری و نمایش آثار باستانی دارای ماهیت موزه ای می باشند .
-1-1-4 واژه موزه:
کلمه موزه مشتق از کلمه میوزیوم Museum ) لاتین است که آن نیز از کلمه (موسیون Musyon ) یونانی گرفته شده است و در اصل جایگاه و معبد ( موزه ها است .
بنابر اساطیر یونان باستان موزه ها یا (( موس )) ها الهه یونانی بودند که پدرشان زیوس و مادرشان منموسونه ( Menmosune ) بود . هر یک از موزه ها مظهر یکی از هنرهای رایج یونانی بودند . مثلاً یکی الهه یا موزه شعر بود و دیگری موسیقی و دیگری تاریخ .انگیزه ایجاد موزه همان اشتیاق به گردآوری است که ریشه ژرفی در طبیعت انسان دارد همه تمدن ها از ابتدائی ترین تا پیشرفته ترین آنها در تمایل به گردآوری اشیاء زیبا ، گرانبها ، کمیاب یا صرفاً غریب اشتراک داشته اند .
در حال حاضر ، موزه موسسه ای است که به گردآوری ، مطالعه و محفوظ داشتن اشیاء نمایانگر طبیعت و بشر می پردازد تا آنها را به ظاهر آگاهی ، آموزش و لذت ، پیش چشم همگان بگسترد.به امتیاز این تعریف ، واژه موزه نه تنها موسسات حامل این نام را در بر می گیرد ، بلکه همچنین شامل نگارخانه های هنری ، غیر تجاری ، تالارهای نمایش آثار نقاشی ، گنجینه های مذهبی و غیر مذهبی ، برخی از ابنیه های تاریخی ، نمایشگاههای دائمی در هوای آزاد و … نیز می شود .
-2-4دلیل وجود موزه و جایگاه آن :
چرایی وجود موزه را باید در تاریخ بشر جستجو کرد. مجموعه سازی برای انسان امری فطری است و ذوق و سلیقه در گردآوری آن بی شک همواره همراه او بوده است. مجموعه سازی در گونه هایی از جانوران نیز دیده شده است. در دوران نو سنگی ، انسان مجموعه هایی از صدف، گوش ماهی ، سنگ ریزه ،و استخوان جانوران را گردآوری و از آن برای تزئینات استفاده می نمود. در مراحل بعدی تمدن، این مجموعه ها بیانگر شیوه های اعتقادی و آیینی اقوام مختلف گردید. مجموعه های تزئینی و تجمّلی ای که خصوصا در قبرستان های تمدن باستان بین النهرین و فلات ایران یافت شد، اعتقاد به زندگی پس از مرگ را نشان دادند. در عهد باستان، اشیا گرانبها و نفیس که کلا جنبه نذری داشت برای برآورده کردن نیازهای آنها در زیارتگاه ها و معابد گردآوری می شد. این مردم در تمام جوامع تمدنهای باستانی به طور فراوان و بارزی یافت می شود.
در پایان سده چهارم و آغاز سده سوم پیش از میلاد مسیح ، مصر پایگاه فرهنگ و هنر یونان گردید. بطلمیوس اول فرمانروای یونانی مصر (367-285ق م) که از سرداران اسکندر مقدونی بود، به اعتلای فرهنگ و هنر یونان همت گماشت و توجه برجسته ترین دانشمندان یونان، آسیای صغیر و پاره ای از کشور های دور و نزدیک به مصر جلب شد. بطلمیوس در کنار کاخ خود د شهر اسکندریه، جایی را با نام موزه مشتمل بر یک دانشگاه بزرگ، کتابخانه، آزمایشگاه، رصدخانه و باغ گیاهان و جانوران تاسیس کرد.
ولی پس از مرگ وی این تفکرات دنبال نشد و از این موزه فقط اشاره هایی در کتابهای تاریخ باقی مانده است. افراد عادی یونان هر چند که خود، اشیای هنری گران قیمت را جمع آوری نمی کردند، موقعیت دیدن آنها را داشتند. زیرا در پرستشگاه های یونان اشیای نفیسی به جهت ارزش معنوی آنها گرد آوری می شد و مردمی که برای نیایش به این معابد میرفتند از دیدن آنها بهره مند می شدند. در قرون وسطی در غرب و شرق عالم، به علت فقدان نظام مالی و بانکی صحیح، ثروتمند بودن با مالکیت اشیای گران قیمت و ممتاز مترادف بود. زیرا ثروتمندان و صاحبان سرمایه با خرید و گردآوری آثار هنری و نایاب نقدینه های خود را از خطر های متعدد نجات می دادند. علاوه بر این، اماکن مذهبی نیز دارای انواع مختلف اشیای نادر از قبیل جواهرات و زیور آلات و سلاحهای جنگی مزین به سنگهای گرانبها و پارچه های نفیس بودند.
ثروت کلیسا ها بی حساب بود و مجموعه ها فقط در موقعیت های استثنایی به تماشا گذاشته می شدند. در دوره رنسانس به سبب دگرگونیهای فلسفی و فکری که در جوامع اروپایی به وجود آمد، صاحبان مجموعه، دیگر به آنها به چشم سرمایه مالی نگاه نمی کردند، بلکه به ارزش هنری و فرهنگی آنها نیز پی بردند و از همین روی این آثار از مخفیگاه ها در آمده و به درون تالارهای نمایش منتقل شدند. حتی دانشمندان و علاقمندان به آثار هنری، عده ای را برای گردآوردن آثار به نقاط مختلف جهان می فرستادند تا برروی آنها مطالعه و بررسی کنند و مقالاتی بنویسند. برای نمایش آثار هنری حجیم خود مانند مجسمه ها و تابلو های بزرگ نقاشی، اتاق هایی نورگیر با طول زیاد و عرض کم ساختند و آن را “گالری” نامیدند. برخی از مجموعه داران نیز با الهام از موز گالری های خود را موزه نامیدند. از آن پس واژه موزه در دوره رنسانس درباره مجموعه های هنری متداول گشت. و این روند به صورت کم و بیش مشابه تا به امروز ادامه دارد.
در گذشته مبنای شکل گیری موزه ها، اعتقاد به یک سری ارزش ها بود، در حالی که امروزه موزه به جستجوی ارزشها کمک می کند. به این دلیل به روی دنیای خارج باز است و از آن استقبال می کند، و سعی براین است که بازدیدکننده احساس نکند از آستانه ای عبور می کند. تبیین عینی این امر می تواند انطباق ساختمان های موجود، نمایش یک معماری ویترینی شفاف یا فرم های سمبلیک معنا شناختی باشد.
اهمیت مسایل محیط شهری هیچگاه به اندازه امروز نمایان نبوده است. اکنون پس از قرن ها، شهرها به عنوان مهم ترین ثمرات تلاش های تکنولوژیکی، هنری، فرهنگی و اجتماعی انسان به حساب می آیند و فضاهای عمومی مهم ترین بخش های شهر را تشکیل می دهند. این فضاها، مکان هایی اند که بیشترین برخوردها و کنش های متقابل میان افراد در آنها به وقوع می پیوندد و شامل تمامی بخش هایی از شهر اند که مردم به آنها دسترسی دارند. مرزهای این فضا ها با خیابان ها، پارک ها، میدان ها یا بناهایی که آنها ر ا محدود می سازند، تعیین می شوند.
موزه ها از جمله بناهای عمومی شهری محسوب می شوند و در بسیاری از نقاط جهان مورد توجه ویژه ای قرار دارند. بهترین شهرهای اروپا، نتایج مثبتی را از نظر سرمایه گذاری در حفظ میراث تاریخی و ساخت موزه، و جذاب ساختن هرچه بیشتر آنان برای گردشگران بدست آورده اند. مساله مهم در مورد فضاهای عمومی جاذب برای مردم، ایجاد حس مطلوب یا راحتی در آنها است.
طراحی فیزیکی فضاهای عمومی به عنوان یک عامل ارگانیک، متنوع، با مقیاس انسانی، و به صورت محیطی جذاب، از راهکارهای مدیریت این شهرها بوده است. در تعریف، فضاهای عمومی به محیطی می گویند که در تمام اوقات در دسترس همگان بوده، مسؤلیت تعمیر و نگهداری آن مساله ای جمعی است.
از سوی دیگر باید به وضوح دانست که ساختمان موزه ناشی از خواستگاه های متعددی است. موزه های معاصر به طور همزمان در دو جهت مختلف در حال حرکت هستند. از یک طرف، مجموعه های فرهنگی بزرگی در حال توسعه اند که موزه ها و فضاهای نمایشگاهی، نقش مهمی در ترکیب آنها ایفا می کنند. از طرف دیگر، موزه های کوچک اختصاصی و تک موضوعی به طور فزاینده ای رواج بیشتری می یابند و غیر از اینها با