ریسک گریزی تصمیم گیرنده دارد. در این صورت،انتخاب بستگی به خصوصیات اقتصادی و روانی حاکم بر دو سرمایه گذاری دارد زیرا افراد در درجه گریز ویا قبول ریسک با هم تفاوت دارند:
الف)بعضی از افراد محافظ کارند یعنی به سمت ریسک نمی روند مگر این که وقتی عایدی خیلی زیاد باشد
ب)بعضی بی پروا هستند یعنی به سمت قبول ریسک می روند حتی اگرمقدار عایدی بالا نباشد.
در هر صورت یک تصمیم گیرنده که می خواهد بین چند پروژه که بازده وریسک متفاوتی دارند ،مطلوب ترین آن ها را انتخاب کند می تواند از تناسب بازده وریسک استفاده کند و پروژه ای مطلوبتر است که بازده متناسب باریسک آن بیشتر باشد.

ریسک و فرآینده بوجه بندی سرمایه:
فرآینده بوجه بندی سرمایه ای با ریسک همراه است زیرا نتایج آن معلوم و مشخص نیست و عوامل زیادی بر آن تاٌثیردارند. برای محاسبه چگونگی دخالت ریسک در این گونه تصمیمات ،دو روش زیر استفاده می شود:
1- روش تعدیل نرخ ارز

2- روش معادل اطمینان

1-روش تعدیل نرخ ارز:
در این رویکرد ،نرخ تنزیل ریسک برای سطوح مختلف ریسک پروژه های سرمایه گذاری تعدیل می شود. با توجه به این که معمولاٌ اشخاص از ریسک گریزان هستند ،نرخ بازده مورد انتظار سرمایه گذاران به این شکل محاسبه می شود:

صرف ریسک +نرخ بهره بدون ریسک=نرخ بازده مورد انتظار

حال نرخ بهره بدون ریسک:

صرف تورم+نرخ بهره واقعی(بازار)= نرخ بهره (بازار)بدون ریسک

صرف ریسک:
مازاده نرخ بازده ای است که سرمایه گذاران برای جبران ریسک (پاداش قبول ریسک ) مطالبه می کند به عبارت دیگر با توجه به این که معمولاً افراد از ریسک گریزان هستند ،ریسک را بدون بازده مورد انتظار قبول نمی کنند وزمانی شخصی ریسک در سرمایه گذاری را می پذیرد که انتظار دریافت بازده بیشتری را داشته باشد. صرف ریسک مازاد سودی است که سرمایه گذار برای قبول ریسک مطالبه می کند.«هر چه میزان ریسک بیشتر باشد ،صرف ریسک بیشتری را می طلبد.»
صرف تورم:
بعنوان پاداش قبول تورم (تغییرات قیمت ها) تعریف می شود.
نکته قابل توجه درسرمایه گذاری دارای ریسک این است که عایدات پروژه رقمی مشخص نیست،بلکه ارقام مختلف با احتمال های وقوع متفاوت وجود دارد .به اصطلاح عایدات پروژه متغیر تصادفی است.بنابر این توزیع احتمالی عایدات را باید تنزیبل کرد. در این راستا توجه به دو عامل اهمیت دارد:

1-تعیین جریانات نقدی خالص مورد انتظار
2-ریسک عایدات(واریانس عایدات)

بازده مورد انتظار در یک سرمایه گذاری تابعی از میزان ریسک آن است ونرخ تنزیل بکار رفته که همان نرخ بازده مورد انتظار است نیز تابعی از ریسک عایدات خواهد بود. دربرسی ارزش فعلی خالص پرژه های سرمایه گذاری دارای ریسک از رابطه زیر استفاده می شود :

10-
=Kنرخ تنزیل (نرخ بازده مورد انتظار)
اگر NPV مثبت باشد،پروژه مناسب و قابل قبول است و اگر NPV منفی باشد ،پروژه قابل قبول نیست پروژه ای که ریسک آن زیاد باشد، ارزش فعلی خالص آن کمتر است واگر با وجود نرخ تنزیل بالا،پرژه بازهم دارای ارزش فعلی خالص مثبت باشد، گوییم سود آوری آن چنان است که قبول ریسک، توجیه دارد. یعنی میزان سود آوری پروژه از میزان ریسک پروژه بیشتر است.
2-روش معادل اطمینان
پایه واساس این رویکرد در منحنی مطلوبیت حاصل از مصرف منابع نهفته است. مطلوبیت مورد انتظار اشخاص تابع دو عامل زیر :
الف)-ریسک
ب)-عایدات مورد انتظار
عایدات مورد انتظار(نرخ بازده مورد توقع ) موجب افزایش مطلوبیت مورد انتظار می گرددوریسک بیشتر موجب کاهش مطلوبیت مورد انتظار است. به عبارت ساده تر، ریسک مقبولیت ندارد اما کسب بازده مناسب است . در این رویکرد،به فرض عایدات سرمایه گذاری نامطمئن است و از سرمایه گذار سوال می شود که چقدر تمایل دارد عایدات مطمئن دریافت کندو از عایدات نا مطمئن صرف نظر کند ،تصمیم گیری می شود این تصمیم را معادل اطمینان (CE) گویند.

معادل اطمینان تابع دو عامل :
الف)ریسک عایدات
ب)درجه گریز از سرمایه گذاری
برای محاسبه معادل اطمینان ابتدا می بایست ضریب معادل اطمینان تعریف و محاسبه می شود:
ضریب معادل اطمینان (ɑ) عبارت است ازنسبت معادل اطمینان به میانگین عایدات نامطمئن
میانگین عایدات نامطمئن/اطمینان=ضریب معادل اطمینان

CE=ɑ.CFATیا
هر چه ریسک بیشتر باشد ضریب اطمینان کمتر است.در خصوص پروژه های ریسک در ابتدا ضریب معادل اطمینان (ɑ)محاسبه می شود سپس عایدات بدون ریسک (CE) برآورد می گردد. چنان چه در ر ابطه NPV به جای نرخ بازده مورد انتظار(K)نرخ بهره بدون ریسک (RF)قرار گیرد رابطه NPV به شرح زیر تعدیل می شود:

علاوه بر دوروش مذکور،از روش شبیه سازی وضریب بتا نیز برای سنجش دخالت ریسک در تصمیمات مالی استفاده می شود.
بسیس بر اساس پیچیدگی محاسبه،معیار های کمی ریسک را به شکل زیر طبقه بندی نموده است:

الف)حساسیت
تغییر یک متغیر وابسته بر اثر تغییر یک متغیر مستقل،مثل تغییرات قیمت در مقابل تغییرات یک واحد نرخ سود.دیرش و ضریب حساسیت (بتا)دونمونه از این معیار می باشد
ب) نوسان
عبارت است از نوسان یک متغیر در اطراف میانگین ویا یک پارامتر تصادفی دیگر مثل واریانس وانحراف معیار.

ج) معیارهای ریسک نامطلوب
این معیارها بر عکس معیارهای نوسان ، تنها بر بخش مخرب ریسک تمرکزدارند و در حقیقت نوسانات زیر سطح میانگین ویا متغیر هدف را مورد محاسبه قرار می دهند.معیار نیم واریانس و نیم انحراف معیار برای محاسبه ریسک نامطلوب معرفی شدن.
مفهوم ریسک ازدودیدگاه تعریف شده است:
• دیدگاه اول،ریسک رابه عنوان هرگونه نوسانات احتمالی بازدهی اقتصادی درآینده معرفی میکندکه در ابتدا به آن اشاره شد.
• دیدگاه دوم،ریسک رابه عنوان هرگونه نوسانات احتمالی منفی بازدهی اقتصادی درآینده تلقی می نماید.{5}

براساس دیدگاه دوم،ریسک،دوجنبه مطلوب ونامطلوب پیدامیکند. ریسک مطلوب ونامطلوب،توسط یک سطح قابل قبول ریسک ازهم جداومشخص می شوند.
اندازه گیری ریسک نامطلوب همراه باتئوری پرتفوی،باانتشاردومقاله مطرح شد. که درسال 1952 اولی (توسط مارکویتزودومی توسط روی )که فقط به انحرافات پائین ترازمیانگین می پردازد؛نیم واریانس نامیده می شود.

ابزار های سنجش ریسک:
اوراق قرضه شناخته شده ترین ابزار بدهی جهت تاٌمین مالی بلند مدت است .مدیریت پرتفوی اوراق قرضه از مبنای مدیریت سرمایه است که با توجه به تاٌثیر تغییر نرخ بازده در اثر تغییر قیمت ها و نرخ های بر گشت دارای ریسک است که برسی وسنجش خطر اینگونه اوراق برای سرمایه گذاران اهمیت دارد بنابر این معرفی وشناخت ابزارها در این راستا ضروری است .
در این جا به دو نوع ابزار اشاره می شود:
1)دیرش
2)همگرای

1.دیرش:
اولین بار ابزار مذکور توسط فردریک مکالی معرفی گردید.این ابزار،در اهداف مدیرت اوراق قرضه ،کاربرد و استفاده زیادی دارد. زیرا نرخ بازده و سررسید اوراق قرضه را بایکدیگر ترکیب می نماید .
به عبارت دیگر دیرش به عنوان راهکاری جهت برسی طول عمر سرمایه گذاری با درآمد ثابت بکار می آید .
رهنمای رود پشتی در تحقیقات خود عنوان میکند که دیرش معیاری است که بر اساس آن متوسط تعداد سالهایی که بر پایه سررسید متوسط جریان نقد اوراق قرضه که با توجه به ارزش فعلی آن ها در طول عمر اوراق قرضه محاسبه می شود .{6}
به عبارت دیگر دیرش میانگین موزون مدت زمانی است که ارزش فعلی جریان های نقد آینده یک اوراق قرضه در طی این مدت محاسبه و دریافت می شود .

مزایای دیرش
دیرش به عنوان یک ابزار کاربردی کارآمد، دارای مزایای زیر است :
• معیاری برای محاسبه ارزش(ریسک) اوراق قرضه
• معیاری برای پرداخت سود اوراق قرضه
• معیاری برای تقسیم سود در مشارکت مدنی
• معیاری برای میانگین ومتوسط عمر یک اوراق قرضه یا پروژه های سرمایه ای
• معیاری برای محاسبه مدیریت پرتفوی
• معیاری برای تعیین تغییر قیمت نسبت به عمر مفید و سررسید اوراق قرضه
• معیاری برای تاٌمین مالی وتخصیص آن در سرمایه گذاری
• معیاری برای برسی طول عمر سرمایه گذاری با درآمد ثابت نظیر اوراق قرضه

محاسبه دیرش
برای محاسبه دیرش از رابطه زیر که توسط مکالی ارائه گردیده استفاده می شود.

=tدوره زمانی که جریان نقدی مورد انتظار وصول می شود.
=n مقاطع زمانی تا سر رسید (تعداد دوره ها تا سرسید)
Pv= ارزش فعلی جریان نقدی در دوره زمانی t
Cf= میزان توقف پول با نرخ بازده تا زمان سر رسید
M.P=ارزش جاری اوراق قرضه (ارزش ذاتی اوراق قرضه)
کاربرد دیرش
دیرش علاوه بر این که در سنجش ریسک اوراق قرضه کاربرد دارد . در دیگر مباحث مرتبط با تصمیم گیری مالی نیز سود مند است از جمله:
الف)کاربرد دیرش در بودجه بندی سرمایه ای
ب) کاربرد دیرش در تامین مالی
الف) کاربرد دیرش در بودجه بندی سرمایه ای:
رهنمای رود پوشتی در تحقیقاتی تحت عنوانم الگوی نوین ارزیابی اقتصادی پرژه های سرمایه به سود مند بودن این روش اشاره می کند که دیرش به عنوان روشی جامع برای ارزیابی ریسک سرمایه گذاری با جریان درآمدی تعریف شده اعم از منظم و نامنظم بسیار سودمند است و از آن می توان برای تعیین دوره بر گشت سرمایه پروژه ها استفاده نمود . این روش، سومین نقص مطرح می شود در دوره برگشت سرمایه را یعنی عدم توجه به ارزش زمانی پول و سررسید (عمر پرژه) به صورت تواماٌ تا حد زیادی بر طرف می نماید .به عبارت اقتصادی بودن یا نبودن پروژه را از نظر (مدت زمان) بصورت کلی نه بر اساس مدت برگشت اصل سرمایه تعیین می کند بر این اساس ،متوسط تعداد سال ها ، بر پایه سررسید جریانات نقدی وارزش فعلی آن ها در طول عمر سرمایه گذاری محاسبه می شود. سپس با این نتایج می توان آن را با عمر مفید پرژه مقایسه نمود و قبول یا رد مورد قضاوت قرار داد.{7}
ب)کاربرد دیرش در تاٌمین مالی:
نیکو مرام در تحقیقی عنوان میکند که یکی از مهم ترین کاربرد های دیرش ومحاسبات مربوطه،ایجاد مصونیت در مقابل نوسانات نرخ بازده است،به خصوص در موسساتی نظیر بانک ها که دارایی ها وبدهی های آن ها تحت تاٌثیر نرخ بهره هستند.{8}
2)همگرایی یا تحدب:
تحدب اصطلاحی است که اشاره به درجه تغییر دیرش به عنوان تغییر در نرخ بازده تا سررسید دارد.به عبارتی در مواقعی که قیمت و نرخ بازده تغییر میابد ، همگرایی ابزار سودمند به شمار می آید به طوری که کمک می کند تفاوت درصد تغییر در ارزش واقعی پرتفوی از درصد تقریبی که به وسیله دیرش اصلاح شده برآورد می گردد ،محاسبه می شود.

همگرایی معیاری است که به وسیله آن، درجه ارتباط بین قیمت اوراق قرضه وبازده که بصورت غیر خطی رخ می دهد ،محاسبه می شود. تحدب عبارت است از مشتق دوم تغییرات قیمت به نرخ بازدهی تقسیم بر قیمت اوراق قرضه

این رابطه خطی نیست و دارای تحدب می باشد بدین معنی که هر چه بازدهی کاهش یابد قیمت با نرخ بیشتری افزایش می یابد و بالعکس .

همچنین از رابطه زیر نیز میتوان تحلیل حساسیت ناشی از تاٌثیر تغییرات نرخ بهره بر بازده مورد انتظار وریسک اوراق قرضه بهره را بدست آورد:

رابطه مدیریت ریسک وارزش شرکت
رابطه مدیریت ریسکوارزش شرکت بر اساس فرضیه بیشینه کردن ارزش سهامداران و فرضیه ریسک گریزی مدیران می باشد .فرضیه حداکثر کردن ارزش سهامداران پیش بینی می کند در صورتی یک شرکت متعهد به اجرای سیاست های مدیریت ریسک می شود که آن ها ارزش شرکت وبه تبع آن ارزش سهامدارانش را زیاد کنند . این افزایش ارزش می تواند ناشی از یکی از سه منبع زیر باشد:
 کمینه کردن هزینه های مضیقه مالی
 کمینه کردن مالیات
 کمینه کردن احتمال رها کردن پرژه های با ارزش فعلی خالص مثبت به دلیل کمبود وجوه داخلی
در مقابل ،فرضیه ریسک گریزیی مدیران برمبنای تئوری نمایندگی شکل گرفته است. براساس تئوری نمایندگی ،به دلیل وجود تضاد منافع ،مدیران به دلیل بیشینه کردن ثروت شخصی شان هستند. بنابر این امکان دارد مدیرا ن تصمیم هایی بگیرند که در جهت ارزش سهامداران نباشد. لذا برای اجرای مدیریت ریسک بر اساس تئوری نمایندگی، مدیران دارای د