Living Wall /
دیوارهای زنده ، ترکیبی از پانل هایی با پوشش گیاهی از پیش کاشته شده اند ، که به صورت عمودی و توسط سیستم استراکچر سبکی ، با فاصله به نمای ساختمان نصب شده ، و یا به صورت مستقل خود ایستا می باشند .از دیوارهای زنده همچنین می توان در فضاهای داخلی ساختمان استفاده کرد . دیوارهای زنده ، بسته به کارخانه تولید کننده آن ، جنس صفحات و نوع بیرونی و یا داخلی آن ، جزئیات اجرایی متفاوتی دارند.
دیوار زنده در مقایسه با نمای سبز سیستم پیچیده و پرهزینه تری محسوب شده ، به نگهداری بیشتری از نقطه نظر آبیاری و تأمین مواد مغذی افزودنی برای گیاهان دارد . از مزایای دیوارهای زنده به تنوع گیاهان آن می توان اشاره کرد.حسن دیگر دیوارهای زنده به دلیل گیاهان از پیش کاشته شده و پوششی آن این است که از نظر زمانی سریع تر به نتیجه مطلوب از نظر رشد نهایی گیاهان می رسند. دیوارهای زنده خود به دو نوع غیرفعال و فعال تقسیم می شوند.

شکل 11-1 دیوار زنده مدولار شکل 12-1 دیوار زنده مدولار

شکل 13-1 چند نمونه از دیوار زنده مدولار داخلی

1-16-5 دیوار زنده ی غیرفعال Passive Living Wall/
دیوارهای زنده غیرفعال ، از پانل های مربع یا مستطیل شکل مدولاری تشکیل شده اند که محیط کشت گیاه را به صورت عمودی فراهم کرده ، از اجزاء گیاه نگهداری می کنند .این پانل های مدولار توسط سیستم استراکچر سبکی ، با فاصله به نمای ساختمان و یا سازه ی آن متصل می شوند. جزئیات اجرایی پانل ها ، بسته به کارخانه تولیدکننده آن متفاوت بوده و از جنس های متفاوتی چون ، پلاستیک ، پلی استرین ، پلی پروپیلن ، سفال ، فلز (استیل ، آلومینیوم) ، منسوج صنعتی (نوعی نمد) و یا بتن سبک می باشند. به منظور هر چه سبک تر شدن سیستم دیوارهای زنده ، معمولاً از سیستم های کاشت هیدرپونیک و نیمه هیدروپونیک استفاه می شود و در اغلب موارد بستر کاشت فقط حکم نگهدارنده گیاه را داشته ، مواد غذایی توسط سیستم آبیاری در دسترس گیاه قرار می گیرد . بستر کاشت با توجه به نوع گیاه وجزئیات اجرایی سیستم در ارتباط باعمق در نظر گرفته شده برای بستر کاشت انتخاب می شود و معمولاً ترکیبی از بسترهای آلی ( پیت ماس ، کوکوپیت ، سبوس ، برنج و … ) و بسترهای معدنی ( پرلیت ، پشم سنک ، پوکه صنعتی ، سنگهای آتشفشانی و … ) است.
سیستم آبیاری دیوارهای زنده معمولاً قطره ای است. از گیاهان دیوار زنده ، بعد از کاشت در پانل ها ، و قبل از نصب بر روی نما ، به مدت حداقل سه ماه ، در گلخانه نگهداری ویژه به عمل می آید. بعد از نصب پانل ها ، بین دوازده الی هجده ماه فرصت لازم است تا فضای از پیش سبز شده پانل ها محکم و استوار شوند.

شکل 14-1 چند نمونه از مدولهای دیوار زنده از جنس های مختلف

شکل 15-1 مراحل رشد یک ساله ی دیوار زنده مدولار
1-16-6 دیوار زنده ی فعال Active Living Wall/
دیوار زنده ی فعال ، یکی از جدیدترین انواع دیوارهای سبز است که با تلفیق و ادغام در تأسیسات گرمایش / سرمایش و تهویه ساختمان به گونه ای طراحی شده است تا هوای فضاهای خالی را تصفیه نموده و به صورت تنظیم کننده حرارتی عمل کند . در این سیستم ، از هوای تولید شده توسط گیاهان در سیستم تهویه هوای ساختمان استفاده می شود ، شاخ و برگ گیاهان مونوکسید و دی اکسید کربن را جذب می کنند ، موجودات ذره بینی ریشه ، ترکیبات آلی و ذرات معلق در هوا را می زدایند ، و فرایند طبیعی گیاهان هوای تازه تولید می کند که از طریق یک هواکش درون سیستم کشیده شده و سپس داخل ساختمان پخش می شود . در این سیستم ریشه گیاه بین دو لایه منسوج صنعتی قرار می گیرد وسیستم کاشت به صورت هیدروپونیک بوده و تغذیه آنها از طریق آب غنی شده با مواد مغذی انجام می گیرد.

شکل 16-1 دیوار زنده فعال
1-16-7 دیوار گیاهی پاتریک بلان Mur Vegetal/
دیوار گیاهی ، شکل منحصر به فردی از دیوار سبز است که توسط پاتریک بلان Patrick Blanc ، گیاه شناس معروف فرانسوی پایه گذاری شده است.این نوع دیوار ترکیبی از دو لایه منسوج صنعتی (نوعی نمد) است که ریشه گیاهان بین دو لایه مزبور نگهداری می شوند. به دلیل حجم زیاد رطوبت سیستم ، یک لایه ی نازک پی وی سی ضدآب در مجاورت دیوار ساختمان قرار می گیرد. این لایه ها توسط قاب هایی نگهداری می شوند و مواد غذایی از طریق سیستم ابیاری از بالا به پایین پخش می شوند. دیوارهای گیاهی پاتریک بلان ، آثار هنری محسوب می شوند و او با در کنار هم گذاشتن رنگ ها ، حجم ها و بافت های مختلف گیاه در کنار هم ، و استفاده از نورپردازی مناسب ، نوعی نقاشی زنده ، Living Painting خلق می کند.

شکل 17-1 جزییات اجرایی دیوار گیاهی پاتریک بلان، ریشه ی گیاه در داخل شکاف نمد قرار می گیرد

شکل 18-1 دو نمونه از دیوار های گیاهی پاتریک بلان
1-16-8 دیوارهای سبز محوطه سازی Landscape Walls
این دیوارها به عنوان یک ابزار استراتژیکی در روش معماری « زنده » ، Living Architecture محسوب می شوند. دیوارهای سبز محوطه در مقایسه با سطوح عمودی معمولاً شیبدار هستند و کاربرد اصلی آنها کاهش صدا و تثبیت کننده سطوح شیبدار است. این نوع دیوارها بر روی دیواره پل ها ، بزرگراه ها و اغلب دیوارهای عمودی بلند در شهر استفاده شده ، منظر شهری را بهبود می بخشند . دیوارهای سبز محوطه به طور سنتی از بلوک های بتونی ساخته می شوند و امروزه با پیشرفت فناوری دیوارهای سبز از پلی پروپیلن و کیسه های ژئوتکستایل حاوی بستر کاشت نیز استفاده می شود.(شهرداری تهران)

شکل 19-1 نمونه هایی از دیوار های سبز محوطه سازی
1-16-9 جمع آوری آب باران از پشت بام ها (سطوح عایق آماده)
موضوع کم آبی در اکثر مناطق خشک و نیمه خشک معظل بزرگی به شمار می رود که اکثر فعالیتهای عمرانی از جمله توسعه فضای سبز شهری را با مشکل مواجه می نماید . امروز بشر از آخرین فن آوری های موجود علمی و عملی برای حل این مشکل کمک می گیرد. استفاده بهینه از منابع آبی موجود و نیز تلاش در جهت دستیابی به منابع آبی جدید دو راه حل عمده برای رفع نسبی این مشکل به شمار می روند.
برنامه ریزی جهت جمع آوری آب باران از سطوح آماده شهری (پشت بام ها ، سطح عایق کارخانجات و انبارها ، باند فرودگاهها ، سطح معابر ، خیابانها و جاده ها و … ) و نیز طراحی و اجرای پروژه های استحصال آب از مه و شبنم دو روشی هستند که در بسیاری از مناطق کشور می تواند منبع آب پایدار و مناسب را جهت توسعه فضای سبز ایجاد نماید.
جمع آوری آب باران قبل از رسیدن به زمین این مزیت را دارد که آب قبل آلودگی زیاد جمع آوری می شود و بدین علت این آب برای بسیاری از مصارف خانگی نیز مناسب خواهد بود.
در این روش از شیروانی ها و پشت بام های ساختمانهای مسکونی و صنعتی و انبارها جهت تأمین آب موردنیاز استفاده می شود. مقدار آبی که می توان از این طریق جمع آوری کرد به دو عامل میزان بارندگی وسعت منطقه ای که آب از آن جمع آوری می شود بستگی دارد. استفاده از این سطوح به دلیل اینکه هزینه آماده سازی سطح عایق را ندارد (از قبل آماده است) بسیار ارزانتر از برخی روشهای دیگر است.
امروزه با جمع آوری آب باران از طریق بام ها بطور گسترده در آفریقا ، فلسطین اشغالی ، قسمت هایی از ایالت راجستان در هند و برخی مناطق در برمودا بخش عمده آب موردنیاز جهت مصارف خارنگی و فضای سبز تأمین می شود. در جزیره برمودا که بارندگی آن سالانه حدود 1430 میلی متر است مردم برای تهیه آب تقریباً ، بطور کامل به طرح های جمع آوری نزولات متکی هستند و قوانین دولتی مدونی در مورد ساخت پشت بامها ( به منظور تناسب با این نوع استفاده) در این منطقه وجود دارد . در برخی از مناطق شمال ایران ( منطقه ترکمن صحرا) نیز آب جمع آوری شده از پشت بامها به آب انبارهایی هدایت می شود که به مصرف ساکنین منازل می رسد . که جهت مصارف خانگی و توسعه فضای سبز اطراف منازل و مناطق صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد را نشان می دهد.

شکل 20-1 نمایی ساده از جمع آوری آب از سطوح عایق آماده ( پشت بام منازل ، کارخانجات ..)
در مناطق مسکونی ایران پشت بامها معمولاً از ورقهای گالوانیزه موج دار ، سفال ، آزبست ، کاهگل و آسفالت پوشش داده می شوند که آب جمع آوری شده از این سطوح جهت آبیاری فضای سبز اطراف منازل مسکونی و صنعتی ، پارک ها و فضاهای سبز اطراف منازل مسکونی و صنعتی ، پارک ها و فضاهای سبز شهری تناسب کامل دارد . در این حالت پشت بامها به تناسب این نوع بهره برداری شکل داده می شود و در حقیقت در آبخیز پشت بام (Roof Catchment) آب بارندگی جمع آوری شده و توسط لوله به آب انبارهای (Cistern) تدارک دیده شده برای این هدف هدایت می گردد ، و یا مستقیماً به فضای سبز هدایت می شود.
آب جمع آوری شده از این طریق می تواند در منابعی که بدین منظور احداث شده نگهداری گردد و در فصول موردنیاز استفاده شود. اندازه منابع بر اساس میزان متوسط آب قابل جمع آوری در نظر گرفته می شود. چنانچه این منابع در سطح زمین ساخته شوند آب آنها می تواند بدون استفاده از پمپ و به صورت ثقلی به فضای سبز محدوده اطراف آن هدایت گردد . جهت صرفه جویی در فضای سطح زمین این منابع می تواند در زیرزمین احداث شده و در هنگام نیاز با یک پمپ کوچک به فضای سبز سطح زمین هدایت شود.

شکل 21-1 نمایی از آبخیز پشت بام و مخازن سطحی و زیر زمینی احداث شده جهت نگهداری آب جمع آوری شده
در برخی مناطق ممکن است اولین آب بارانی که از بام ها جاری می شود دارای مقداری گل و لای باشد ، هر چند برای فضای سبز این موضوع مشکل چندانی ایجاد نمی کند ولی در صورت نیاز می توان با عملیات ساده جداسازی این مشکل را برطرف کرد. ساده ترین راه عملی برای این منظور خارج کردن آب اولین بخش باران از مسیر انتقال به مخزن است. برای انجام این کار می توان از نوعی قیف متحرک که در محل ورودی مخزن نصب می شود استفاده کرد . در این دستگاه که در شکل 22-1 نشان داده شده است اولین ریزش آب باران به قسمت A وارد می شود که باعث افزایش وزن قیف می گردد ( زیرا آب از این قسمت به کندی خارج می شود) و پس از سنگین شدن این قسمت قیف تعادل خود را از دست داده و ته آن به سمت دیوار حرکت می کند و آب بعدی که تمیز است از طریق قسمت B به طرف آب انبار جاری می شود.
تراوش آرام آب از قسمت A باعث می شود که قیف پس از مدتی تخلیه و سبک شده و به وضعیت قبلی خود بر گردد تا جهت ریزش باران بعدی آماده شود. (دستورانی،1387)

شکل 22-1
1-17 اکوتوریسم پایدار
در کنفرانس مربوط به «اجلاس زمین» در سال 1992،