نزدیک وجود آنها در این محدوده توجیه اقتصادی و زیست محیطی ندارد. (مهندسان مشاور نقش محیط)
3-8 سکانس بندی
سکانس های عمده عبارتند از فضای فعال میدان کمربندی، فضای پرتردد اما بیرون راسته تعمیرگاهها و مصالح فروشی ها در کمربندی، بافت مسکونی شهری بخش هشت که با رفت و آمد اهالی، وجود مدرسه و بازار روز سکانسی سرزنده و فعال است، پارک قائم و شلوغی موجود در آن، سکانس کم تردد و بی روح حاشیه رودخانه در جنوب کمربندی جدید، مزارع و باغات سرسبز و کم تردد واقع در شرق جاده گلما که ویژگی فضایی روستایی دارد، بافت مسکونی ارزان قیمت پشت پارک که در کوچه های آن کاربری های محدودی وجود داشته و همین امر ویژگی فضایی آن را آرام و ساکت ساخته است.
3-9 برداشت و بررسی نقش محدوده مورد مطالعه در سطح شهر و رشد کیفیت آن
عبور سواره از روی پل تجن یا پل راه آهن شامل سفرهایی است که به عنوان محور تهران – گرگان – مشهد انجام می گیرد.به دلیل فقدان تنوع فعالیتی، محدوده تجن در اذهان مردم، به عنوان فضایی نیازمند توسعه فعالیت و با ضرورت احیای کالبدی شکل گرفته است. ساکنان شهر و مسافران خواستار استفاده بیشتر از امکانات این محدوده در جهت ایجاد فضای تفریحی و گذران اوقات فراغت هستند. پارک قائم که در ضلع جنوب شرقی رودخانه با مدیریت شهرداری ساری تاسیس شده پروژه ای در حال تکمیل استکه به عنوان یکی از اندک فضاهای سبز شهر از آن استفاده می شود.این پارک علیرغم کمبودهای آن نقطه مثبتی در جهت استفاده از ظرفیت های حاشیه رودخانه به شمار می آید.
در کل بر مبنای مطالعات انجام گرفته، مهمترین نقش محدوده حاشیه رودخانه در حال حاضر نقش تفریحی، توسعه گردشگری، تجهیز فضای سبز و ایجاد تاسیسات شهری مناسب گذران اوقات فراغت برای ساکنان و مسافران شناخته شده است.
عوامل متعددی که می توان از آنها به عنوان موانع ایفای نقش مورد نظر حاشیه رودخانه تجن از دیدگاه ساکنان شهر نام برد عبارتند از:
1. فقدان جاذبه بصری حاشیه رودخانه
2. نبود جریان آب کافی در بستر رودخانه
3. عدم امکان دستری آسان پیاده به ساحل
4. استقرار واحدهای خدمات مکانیکی
5. تردد سواره سنگین روی پل تجن
6. متروک بودن بخش مهمی از اراضی حاشیه
3-10 مطالعه و بررسی نقش سازمان ها و نهادها و بودجه سالانه عمرانی آنها برای فضای مورد مطالعه
سازمان ها و نهادهای مرتبط با محدوده طرح حاشیه رودخانه تجن عبارتند از:
 اداره کل مسکن و شهرسازی استان مازندران
 سازمان آب منطقه ای استان مازندران
 شهرداری ساری
 سازمان حفاظت محیط زیست استان مازندران
 فرمانداری ساری
 اداره کل بهداشت محیط ساری
 سازمان میراث فرهنگی ساری
 اداره کل برق ساری

3-11 برداشت و مطالعه و بررسی کاربری زمین و بررسی کیفی آن در رابطه با اقشار استفاده کننده
3-11-1 برداشت، مطالعه و بررسی کاربری زمین
مجموع اراضی حریم رودخانه در محدوده درون شهر در سال 1379، 58.8 هکتار بوده که این رقم در طرح تفصیلی پیشنهادی 1372 بالغ بر 167 هکتار است. کاربردهای مهم حاشیه تجن عبارتند از:
جدول 1-3 کاربری زمین
ضلع شمال شرقی ضلع شمال غربی
جاده گلما دستگاه شن و ماسه
مجتمع مسکونی استانداری اتحادیه لوازم ساختمانی و بهداشتی
انبار سپاه و جهاد کشاورزی اداره امور آب ساری
کانالهای بند انحرافی بیمارستان شفا
اراضی زراعی شرکت تعاونی درب و پنجره فلزی
موزائیک سازی باسکول
شرکت کوروش افروز بانک
موزائیک سازی موزائیک سازی
جعبه سازی هتل اسرم
شیشه بری کمربندی گرگان
امازاده عباس کارخانه سنگبری
محلات مسکونی با بافت روستایی تعمیرگاههای اتومبیل
تعمیرگاههای اتومبیل فروشگاههای مصالح ساختمانی
منبع آب بلوار طالقانی
بلوار امام رضا اراضی بایر
اراضی بایر رستوران تجن
کارخانه شیر پاستوریزه خیابان خاکی
خیابان طالقانی اول (جاده لاکدشت) کارگاه نجاری
کارگاه موزائیک سازی مدرسه راهنمایی
پارک تجن محله مسکونی نوساز و مرفه (بخش هشت)
پل راه آهن پل راه آهن
3-11-2 بررسی کیفی کاربری های حاشیه رودخانه تجن در رابطه با اقشار استفاده کننده
در مجموع می توان کاربری های حاشیه رودخانه را در گروههای زیر بررسی نمود:
الف- راه ها
جاده گلما، مسیر دسترسی فرعی است که ارتباط بین حاشیه و روستاهای شمال شرقی رودخانه را برقرار میکند. فضای آرام و مناسب پیاده روی است که در حال حاضر به دلیل انباشت نخاله در مسیر کنار رودخانه در بسیاری موارد دید به رودخانه ندارد.
پل راه آهن به عنوان یکی از نشانه های شهری و با عملکرد ترافیکی بر روی رودخانه کارکرد مثبتی دارد، و منظره آن از دور زیباست، لیکن مسیر دسترسی پیاده به این پل که از پشت پارک قائم ممکن است، جاده خاکی مالروست و به دلیل متروک بودن آن، احتمال وقوع جرم در آن هست.
پل تجن محل عبور سواره سنگین تهران – گرگان – مشهد است و فعالیت پر سر و صدا و ناامن آن بر محدوده تاثیر مطلوبی ندارد.
بلوار امام رضا (ع) به عنوان دسترسی سوار بر حاشیه، میدان کمربندی و مراکز گردشگری موجود در محدوده عملکرد مثبتی دارد و خرده فروشی ها، بانک، رستوراناز کارکردهای مثبت آن هستند. پیاده روهای وسیع این بلوار مسیر تردد مناسب پیاده هستند لیکن کف سازی آن بسیار نامناسب و تقریبا مخروب است.

ب- کارگاهها
تعمیرگاههای اتومبیل، انبارها و کارگاههای مصالح ساختمانی، کارگاههای نجاری و … با ایجاد انواع آلودگی ها و مخدوش ساختن سیمای شهر در محدوده حاشیه رودخانه عوامل نامطلوب محسوب می شوند و می باید تدابیری برای بهبود عملکرد این واحدها در نظر گرفته شود.
ج- مناطق مسکونی
بلند مرتبه سازی در حاشیه تجن به صورت شهرک بدون محاسبات زیست محیطی انجام شده و در حال حاضر عامل تهدید کننده محدوده به شمار می آید.
د- فضای سبز
پارک تجن تنها مورد فضای سبز تجهیز شده در محدوده است. در سایر ضلع های رودخانه، فضای سبز طبیعی به صورت بوته زار انبوه و درخت های بومی به صورت نامنظم رسته است. نیاز به سبز کردن تمامی حاشیه به طور مبرم محسوس است.
3-12 شناخت معضلات زیست محیطی اطراف رودخانه تجن
رودخانه های کشور از نظر اقتصادی، اجتماعی و مسائل محیط زیستاز اهمیت ویژه ای برخوردار هستند و در صورتی که به گونه ای صحیح مدیریت و بهره برداری شوند می توانند نقش مهمی در شکوفایی اقتصاد و جامعه ایفا کنند.
– ارزیابی آلودگی هوا
عوامل موثر بر آلودگی هوا در محدوده طرح عبارتند از: کارخانه و کارگاههای سنگبری و مصالح فروشی ها
تعمیرگاههای وسائل نقلیه
ترافیک موجود در محدوده استقرار فعالیت های مذکور
گرد و غبار و ذرات معلق حاصل از کارخانه و کارگاههای سنگبری و مصالح فروشی ها و
انتشار آلاینده های اصلی هوا حاصل از تردد وسائل نقلیه
این آلودگی ها برای افراد ساکن و مسافران عبوری آن منطقه و همچنین گیاهان مضر است.

– ارزیابی آلودگی آب و خاک
رودخانه تجن یک عنصر طبیعی برجسته و یک شاخص زیست محیطی در منطقه است و به رغم داشتن پتانسیل های متعدد جهت ایجاد جاذبه گردشگری در حال حاضر فاقد امکانات بالفعل بوده و این به دلیل تراکم آلودگی های زیست محیطی است که در اطراف آن وجود دارد.
تعمیرگاههای وسائل نقلیه سنگین و سبک – واحدهای بلند مرتبه مسکونی و مجتمع های ساختمانی بزرگ – زباله ها و نخاله های ساختمانی و کارگاههای موجود در اطراف رودخانه، فاضلاب تولیدی خود را به داخل رودخانه رها کرده و موجب برهم زدن عناصر ترکیبی و کیفیت آب می شوند. آلودگی آب و خاک از طریق مواد سمی و خطرناک شیمیایی به دلایل مختلف مانند نفوذ تدریجی و قدرت خود پالایی در هر زمان قابل تشخیص نمی باشدو با بروز اثرات نهایی و تخریب منابع ایجاد بحران های جدی می کند.
– ارزیابی آلودگی صوتی
آلودگی صوتی منابع مختلفی دارد که از تمام انواع آن در این محدوده موجود است.
منبع صوتی نقطه ای مانند: کارگاههای در و پنجره سازی و …
منبع صوتی خطی: تمام بلوار ولی عصر یا کمربندی قدیم به صورت خطی دارای ترافیک وسائل نقلیه.
منبع صوتی سطحی: قسمتی از محدوده غرب رودخانه تجن به صورت مجموعه وسیع صنعتی که به وسیله کارگاههای صنعتی اشغال شده یک منبع صوتی سطحی می باشد.
3-13 مطالعه و بررسی توپوگرافی و شیب ها در محدوده بلافصل
اگرچه شیب طولی رودخانه از جنوب به شمال است، اما در مجموع حاشیه رودخانه از اراضی پست تشکیل شده است و از جنوب به شمال از ارتفاع اراضی کاسته می شود.
در محدوده بلافصل رودخانه در جنوب، حداکثر ارتفاع 88 متر از سطح آب های آزاد است که در پایین دست شمال به 1- می رسد.
میزان شیب اراضی حاشیه رودخانه از 33% در محل کمربندی جنوبی تا 24% در محل کمربندی جدید شمالی متغیر است. شیب اراضی حاشیه رودخانه به ندرت به 1% می رسد و تنها در محل شمال شرق پل تجن می توان شیبی برابر 1.25% مشاهده نمود.
با افزایش فاصله از حریم رودخانه در دو سوی آن، و قرار گرفتن در خارج از حاشیه رودخانه شیب در مرز 1 تا 2 درصد ثابت می ماند.
در ضلع جنوب شرقی محدوده واقع در بین ساحل رودخانه با ارتفاع 70 متر و منطقه مسکونی همجوار آن با ارتفاع 80 متر با شیب پلکانی به میزان 0.1 قرار گرفته که شامل کانال های طبیعی عبور سیلاب و محل تجمع آب های سطحی شده است. فاضلاب مناطق مسکونی همجوار و زباله شهری این منطقه به همین کانال ها سرازیر می شود.
3-14 بررسی وضعیت جمع آوری آب های سطحی در محدوده بلافصل
جهت حرکت آبهای سطحی در محدوده بلافصل حاشیه رودخانه تجن از جنوب به شمال و در مجاری و کانال های شهری محلات مجاور رودخانه از شرق و غرب به سمت بستر رودخانه می باشد. رودخانه در شمال به دریای خزر می پیوندد و به دلیل نفوذ پذیری پایین خاک در جهت شمال، بخش مهمی از آب های سطحی شهر ضمن ورود به دریا، جذب اراضی حاشیه رودخانه در شمال شهر میشود.
3-15 مطالعه و بررسی نقش فضای شهری در تامین حمل و نقل شهری سواره، پیاده و بار
با توجه به اینکه نقش فضای شهری محدوده طرح، فراغتی و تفریحی شناسایی شده است، این فضا می تواند جاذب سفرهای متعدد سواره، پیاده در مقیاس محلی، شهری و منطقه ای باشد.
جذب سفر در محدوده پل تجن، کمربندی جدید و پل راه اهن در مقیاس منطقه ای است و نیازمند تقویت زیربناهای حمل و نقل در سطح مذکور می باشد.
جذب سفر در محدوده حاشیه رودخانه شامل دو گروه از مسافران است:
1. گروه اول: مسافران عبوری که در مسیر گرگان – مشهد نیاز به اقامت شبانه و توقفگاه مناسب خودرو دارند.
2. گروه دوم: مراجعان محلی که جهت تفریح و گذران اوقات فراغت به محدوده وارد و از آن خارج می شوند. این مراجعات می توانند در هر دو سطح پیاده و سواره صورت گیرد.
تردد مسافران برای گذران اوقات فراغت نیازمند مسیر دوچرخه نیز هست که در محدوده وجود ندارد. عبور موتور سواران با ریسک بسیار بالا از روی پل تجن و در بسیاری موارد از دو معبر پیاده روی پل و از کنار وسائل نقلیه