بازتاب این دگرگونی در تجارت بین المللی باعث گردیده دسترسی آسان و مطمئن به اطلاعات و برقراری ارتباط سریع به بازارها از اهمیت ویژه و حساسیت خاصی برخوردار گردد. بهره مندی از امکانات و فنون جدید تبادل اطلاعات تاثیر مستقیم و موثر در روان سازی و تسهیل امر بانکداری داشته است (هاشمی، 1392).
از جمله مزایا و سودمندی های بانکداری الکترونیکی را می توان در تصمیم گیری ها و برنامه ریزی های مناسب و دقیق، حذف مقررات محدود کننده ،آسان سازی ارتباط میان عوامل داد و ستد، بکارگیری سیستم های اطلاع رسانی و آگاه کننده ، فراهم آوردن فضای رقابت برای تمامی استعدادها، جلوگیری از اتلاف وقت شهروندان، پیشگیری از تهدید شدن و به خطر افتادن سلامت جسمانی و روانی شهروندان ناشی از تصادفات درون شهری و بین شهری، کمک به تلطیف هوا و کاهش آلودگی هوا، پاسخگویی سریع با قدرت بالا، امکان رفع اشتباه و جبران خسارتهای مختلف، بخشی از سودمندی های کاربست بانکداری الکترونیک به شمار می روند . روش بانکداری الکترونیک معروف به بانکداری بدون کاغذ، صرفه جویی در زمان، هزینه ها و نیروی انسانی را به دنبال داشته است و شاخص های بهره وری را توانسته است افزایش دهد، اما این شیوه هنوز در کشور ما جایگاه واقعی و مطلوب خود را بدست نیاورده است. این موضوع در شهرهای بزرگتر کمتر به چشم میخورد و تقریباً برخی امور زندگی در ابعاد مختلف توسط اینترنت و تکنولوژی های مدرن انجام می گیرد. اما در شهرهای کوچک تر و محروم از امکانات، کاربست بانکداری الکترونیکی با موانع و چالش های بیشتری همراه می باشد. در سالیان اخیر فروشگاه ها و مراکز خرید، ادارات، سازمان ها، دانشگاه ها و مدارس، کتابخانه ها و پژوهشکده ها و بسیاری دیگر از اماکن سعی کرده اند که کالاها و خدمات مورد نیاز شهروندان را در قالب بانکداری الکترونیک ارایه نمایند، اگرچه همواره در این مسیر با چالش ها و فراز و نشیب های متعددی مواجه گشته اند. براساس برآوردی که از هزینه های ارائه خدمات و محصولات بانکی به مشتریان توسط چند بانک خارجی و داخلی بعمل آمده است هزینه بانکداری سنتی به مراتب بیشتر از بانکداری الکترونیک می باشد که در سامانه های بانکداری الکترونیک نیز هزینه های بانکداری مجازی یا مدرن (اینترنت بانک، تلفن بانک، موبایل بانک ) به نسبت سامانه های دیگر کمتر می باشد (هاشمی، 1392).
صرف حضور مشتری در شعبه برای بانک هزینه آور است. توسعه خدمات الکترونیک مبتنی بر بانکداری جامع امکان کنترل لحظه ای سود و زیان و روند جذب منابع و اعطای تسهیلات فراهم می آورد.بنا براین فراهم آوردن امکانات بانکداری متمرکز الکترونیک در دراز مدت سبب کاهش چشم گیر هزینه ها خواهد بود(هاشمی، 1392).

2-1-7) سامانه های بانکداری مجازی:
2-1-7-1) سامانه موبایل بانک:
نرم افزاری که دریافت خدمات بانکی را از طریق موبایل در هر مکان و زمان میسر می نماید، این نرم افزار بر اساس تکنولوژی و سیستم عامل های موبایل Java و Android و غیره پرکاربرد توسط بانک ها تولید و در اختیار مشتریان قرار می گیرد. نحوه تبادل اطلاعات آن از طریق موبایل با سرور ارائه کننده سرویس که در مرکز داده بانک مستقر شده است از طریق بستر ارتباطی SMS یا GPRS می باشد به این صورت که درخواست مشتری توسط نرم افزار رمزنگاری شده و از طریق بستر ارتباطی به سرور مربوطه ارسال می شود، پس از بررسی درخواست و در صورت نیاز اعمال تغییرات در بانک اطلاعات، پاسخ به کاربر ارائه می گردد و عملیات صورت می پذیرد. خدمات بانکی مجاز از طریق موبایل بانک به شرح ذیل می باشد (هاشمی، 1392) :
 انتقال وجه به کارت.
 انتقال وجه به سپرده.
 دریافت صورتحساب.
 پرداخت قبض.
 خرید شارژ سیم کارتهای اعتباری.
 مدیریت چک جهت ثبت اطلاعات و مشاهده وضعیت چکهای صادره.
 مدیریت تسهیلات جهت مشاهده وضعیت تسهیلات.
 اطلاع رسانی نرخ ارز.
 جستجوی شعب بانک مربوطه.
 امکان دریافت و بروزرسانی خودکار سپرده ها و کارتهای مشتری.
 بروز رسانی و مشاهده آخرین وضعیت سپرده و کارت.
 امکان اضافه کردن کارتهای بانکهای عضو شبکه شتاب.
 مسدود کردن کارت بانکی.
 تغییر رمز دوم کارت بانکی.
 نمایش تاریخچه انتقال وجه های انجام شده.
 نمایش سقف روزانه،انتقال روزانه،سقف ماهانه،میزان انتقال ماهانه،حداقل و حداکثر هر انتقال.
 اعلام شماره شبای بانکی.
 نمایش آخرین وضعیت نوع سپرده و نرخ سود.
 امکان ارائه نسخه بدون عکس و ساده جهت گوشی های با قدرت پردازش کمتر.
2-1-7-2) سامانه تلفن بانک :
ارائه خدمات بانکی از طریق تلفن ثابت را فراهم می نماید. در این شیوه بانک ها با طراحی نرم افزار مربوطه و نصب آن برروی سرور مربوطه و اتصال خطوط مخابراتی ویژه E1 به کارت متصل به سرور تلفن بانک، این امکان را فراهم می نمایند که مشتری با برقرار نمودن تماس با شماره تلفن مربوطه ، بتوانند با راهنمایی مرحله به مرحله که توسط اپراتور خودکار تلفن گویا صورت می پذیرد، عملیات بانکی مورد نظر خود را انجام دهد. خدمات بانکی مجاز قابل ارائه به شرح ذیل می باشد (هاشمی، 1392) :
 انتقال وجه کارت به کارت داخلی.
 انتقال وجه سپرده به سپرده داخلی.
 انتقال وجه بین بانکی از طریق ساتنا و پایا.
 دریافت صورتحساب کارت بانکی و سپرده به صورت گویا و فاکس.
 پرداخت قبوض شرکتهای خدماتی (آب,برق,گاز و…).
 مسدود نمودن کارت بانکی.
 پرداخت اقساط تسهیلات.
 درخواست ابطال برگه چک از طریق شماره سریال مندرج برروی آن.
 تغییر رمز دوم کارت.
 اعلام شماره شبای بانکی سپرده.
2-1-7-3) سامانه اینترنت بانک:
همزمان با گسترش و همگانی شدن اینترنت در سطح جهان، بانک ها نیز سعی نمودند تا از این فرصت استفاده نموده تا برخی از خدمات خود را بر این بستر ارائه دهند تا جایی که امروزه ارائه خدمات بانکی از طریق اینترنت جزء خدمات ضروری هر بانک است و بانکی که این خدمت را ارائه ندهد عملاً بخش عمده مشتریان خود که تمایل به بکارگیری از خدمات بانکداری الکترونیک و مجازی می باشند را از دست خواهد داد. با بکارگیری از این سامانه ، مشتریان بانک ها می توانند در هر مکان و زمان خدمات بانکی را دریافت نمایند. در این شیوه به این صورت اقدام می شود که پس از طراحی نرم افزار Web ase توسط زبان های برنامه نویسی Java,ASP.NET و غیره، آدرس سایت خریداری شده و با اتصال IP Valid اینترنتی که از مخابرات یا شرکت های سرویس دهنده اینترنت دریافت می شود نرم افزار در آدرس مربوطه بارگذاری و انتشار می یابد. امنیت آن نیز در بستر اینترنت از طریق خریداری و اعمال گواهینامه (Secure Socket Layer) SSL از یکی شرکت های متعبر ارائه کننده آن در وب سایت اینترنت بانک می باشد. تا برقراری ارتباط میان سرویس دهنده و سرویس گیرنده ایمن گردد. به این صورت که ضمین می کند که اگر اطلاعات حین انتقال مورد سرقت قرار گرفت، برای رباینده قابل درک و استفاده نباشد که این کار را با کمک الگوریتم های رمزنگاری و کلیدهای رمزنگاری نامتقارن و متقارن انجام می دهد. خدمات بانکی مجاز قابل ارائه در آن به شرح ذیل می باشد (هاشمی، 1392) :
 افتتاح انواع سپرده های بانکی.
 رویت وضعیت و موجودی تمامی سپرده ها.
 انتقال وجه کارت به کارت داخلی و به کلیه کارتهای عضو شبکه شتاب.
 انتقال وجه بین بانکی ساتنا و پایا.
 انتقال وجه مستمر پایاجهت پرداخت اقساط تسهیلات سایر بانکها.
 انتقال وجه دسته ای از یک سپرده به چند سپرده جهت پرداخت حقوق کارکنان.
 دریافت موجودی کارتهای بانکی داخلی و عضو شبکه شتاب.
 ارائه صورتحساب کارت ، سپرده، پرونده اعتباری (کارت اعتباری).
 مدیریت چک جهت ثبت اطلاعات و مشاهده وضعیت چکهای صادره.
 مدیریت تسهیلات جهت مشاهده وضعیت تسهیلات و پرداخت قسط.
 پرداخت قبوض تکی و دسته ای.
 خرید شارژ سیم کارتهای اعتباری.
2-1-7-4) درگاه پیامک SMS :
با ظهور موبایل این امکان فراهم گردید که بانک ها بتوانند خدمات بانکی خود را از این بستر ارائه نمایند. در این خصوص نرم افزارهای بانکی طوری طراحی گردید که پس از انجام تراکنش برداشت وجه، خرید کالا، انتقال وجه و سایر عملیات تعریف شده، پیامک آن تولید و از طریق بستر ارتباطی به شرکت سرویس دهنده طرف قرارداد با بانک تحویل می شود. شرکت سرویس دهنده نیز با اضافه کردن شماره ای که برای بانک اختصاص داده است پیامک را به اپراتور مربوطه ارسال نموده تا به مشتری تحویل گردد. همچنین بانک ها می توانند از این بستر جهت اطلاع رسانی یا تبریک مناسبت ها به مشتری استفاده نمایند. خدمات بانکی که از این طریق صورت می پذیرد به شرح ذیل می باشد (هاشمی، 1392) :
 ارسال پیامک در موقع واریز، برداشت و انتقال وجه از سپرده و کارت بانکی.
 ارسال پیامک به بمنظور یادآوری پرداخت و دیرکرد اقساط تسهیلات.
 ارسال پیامک در موقع پرداخت قبوض و خرید شارژ سیم کارتهای اعتباری.
 ارسال پیامک خرید کالا و خدمات از پایانه های فروش (کارتخوان) کشور با شرح کامل نام بانک و کد پذیرنده.
 ارسال پیامک در موقع واریز سود.
 ارسال پیامک در موقع تغییرات در سپرده ها، تسهیلات و کارتهای بانکی مشتری.
 ارسال پیامک در موقع ورود به سامانه اینترنت بانک و موبایل بانک.
 ارسال پیامک در موقع برگشت چک.
 ارسال پیامک در موقع افتتاح سپرده.
2-1-7-5) درگاه پرداخت الکترونیکی (اینترنتی)
با بکارگیری بستر اینترنت این امکان فراهم گردیده است که پرداخت الکترونیک به عنوان یکی از بسترهای تجارت الکترونیک جایگاه ویژه ای پیدا کند، در این روش مشتریان بانک ها میتوانند با استفاده از کارت های بانکی خود، در بستر اینترنت اقدام به پرداخت بهای کالا یا خدمات ارائه شده در فروشگاه های اینترنتی را داشته باشند. نحوه طراحی و امن سازی این درگاه نیز همانند سامانه اینترنت بانک می باشد. خدمات بانکی مجاز که از طریق درگاه پرداخت اینترنتی ارائه می شود شامل:
 پرداخت بهای کالا یا خدمات از طریق تمامی کارتهای عضو شبکه شتاب.
 ایجاد محیطی امن و ساده جهت وارد کردن اطلاعات کارت بانکی کاربر.
 نمایش نام فروشنده، مبلغ کل خرید به عدد و حروف جهت اطمینان کاربر از صحت خرید.
 وارد کردن مشخصات کارت بانکی از طریق صفحه کلید مجازی به بمنظور بالا بردن امنیت حفظ و نگهداری اطلاعات کاربر.
 نمایش مبلغ و نام فروشنده در صفحه پرداخت جهت یادآوری مجدد اطلاعات پرداخت به کاربر.
 نمایش مراحل انجام کار در بالای صفحه پرداخت به صورت گرافیکی به کاربر.
 ارائه گزارش به صورت صعودی و نزولی بر اساس تاریخ و مبلغ تراکنش به فروشنده.
 امکان فیلتر براساس نوع تراکنش، مبلغ، تاریخ، شماره پیگیری و وضعیت تراکنش به فروشنده.
 جداسازی سه مرحله ای بررسی خرید، پرداخت و اطلاع به فروشنده جهت کنترل بهتر.
2-1-8) مزایای بانکداری الکترونیکی
2-1-8-1) دسترسی یا دستیابی فارغ از مکان و زمان به خدمات ارائه شده بانک ها
در بانکداری سنتی دریافت خدمات به مشتریان محدود بود برای مثال این بانک ها در طول شبانه روز تنها 8 ساعت خدمات بانکی ارائه می دادند و همچنین ایام تعطیلات رسمی و تعطیلات آخر هفته مشکلاتی را برای مشتریان به وجود می آوردند اما با رواج بانکداری الکترونیکی مشکل اصلی محدودیت زمانی و مکانی استفاده از خدمات بانکی مرتفع شده است.
2-1-8-2) حذف موانع افتتاح حساب
یکی دیگر از مشکلات نظام بانکداری سنتی افتتاح حساب به ویژه در روز های پایان ماه و یا پایان سال بود که مشتریان با اتلاف وقت فراوان، عدم امکان افتتاح حساب مواجه بودند. امروزه در سیستم بانکداری اینترنتی مشتریان می توانند در هر لحظه به گشایش حساب اقدام نمایند و وجه لازم برایگشایش حساب را از حساب دیگر خود به حساب جدید خود انتقال دهند.
2-1-8-3) سهولت در پرداخت قبوض
در نظام بانکداری سنتی مشتریان برای پرداخت قبض های مختلف از قبیل قبض های آب و برق و تلفن و گاز و اقساط باید در زمان های معین و در روز های معین به بانک مراجعه کنند. و لی