اعتبار ندارد. با اعطای معافیت های مالیاتی، گروهی از پرداخت مالیات، معاف می شوند و این امر به کاهش درآمدهای مالیاتی دولت می انجامد. بنابراین، اگر اعطای معافیت ها با دقت لازم صورت نگیرد، دولت برای کسب درآمد مالیاتی مورد نظر، فشار مالیاتی سنگینی را بر گروه های دیگر جامعه وارد می کند. در واقع، برای جبران کاهش درآمد مالیاتی، نرخ های مالیاتی بیشتری بر گروه هایی که از معافیت های سالیانه بهره مند نیستند، تحمیل خواهد شد.

6- ضعف نظام تنبیه و تشویق

یکی از مشکلات نظام مالیاتی، نظام تشویق و تنبیه است که ضمانت اجرای قانون نیز به شمار می آید. البته بیشتر بازنگری های صورت گرفته در قانون مالیات های مستقیم، بی توجه به تغییرات در شرایط اقتصادی و اجتماعی، بدون انجام اصلاحات و در مهم ترین شرایط، با اندک تغییری به تصویب رسیده است. اگرچه جریمه های مالیاتی در هر کشور با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی آن منطقه تعریف می شود، مقایسه تطبیقی جریمه در کشورهای گوناگون می تواند در معرفی الگوی مناسب نظام مالیاتی مفید باشد.

7- سابقه تاریخی مالیات

مالیات از همان ابتدا به عنوان امکانی برای برآورده ساختن نیاز های دولتها بوده است . لذا از سابقه تاریخی دراز مدتی برخوردار می باشد. در سالهای سال انسان ها اسیر طمع ورزی های حکام جور بوده و ناچار به پرداخت مالیات های کلان و بدور از هرگونه انصاف و عدالت  برای تأمین عیاشی های حاکمان بوده اند. این سابقه تاریک و سرشار از جور و ستم ذهنیت انسانها را نسبت به پرداخت مالیات به دولتها دچار خدشه و ابهامات فراوان ساخته است که برای رفع این ذهنیت ، دولتها باید با برنامه ریزی دقیق به فرهنگ سازی بپردازند. نشان دهند که فلسفه دریافت مالیات در اسلام با دریافت مالیات در حکومت های جور و طاغوت کاملاً متفاوت است. و به این وسیله اعتماد مردم را به این امر جلب نمایند.

8- دوری از مردم

از مسائل دیگری که جزء آسیب های مالیاتی است دوری مسئولین از مردم است . اگر مردمی که مالیات می دهند احساس کنند که مسئولین در توجه به امورات آنها بی اهمیت اند . آنها نیز به هنگام کمک به دولت در زمان پرداخت مالیات بی توجهی خواهند نمود.

9-  اشرافیگری مسئولین

از آسیب های دیگر نظام پرداخت مالیات بصورت اشرافی و متمکنانه زندگی کردن مسئولین است چرا که مردم با مسئولی که در رفاه کامل زندگی کند و سختی زندگی ساده مردم را تحمل نکرده باشد همراهی نمی کنند.

10-  عدم پایبندی به قانون

اگر دستگاه مالیاتی از پایبندی به قانون امتناع کند یا با ارباب رجوع برخورد مناسبی نداشته باشد مسلماً در تبعیت مؤدیان مالیاتی و تمکین آنان در مقابل قانون مالیات مؤثر می شود.

11- وجود تبعیض وفساد مالی در جامعه

تبعیض و فساد مالی در جامعه خود از عوامل سد راه اطمینان و اعتماد مردم به پرداخت مالیات می گردد. مردم باید مطمئن باشند پولی را که پرداخت می کنند صرف مصالح نظام می شود نه اینکه به چپاول عده ای خاص درمی آید.

12-  عدم اطمینان به وجود عدالت مالیاتی

فضا سازی های کاذب و شایعه پراکنی ها بشدت در سلب اعتماد مردم نسبت به پرداخت مالیات کار ساز است مردم اگر فکر کنند که اندکی تبعیض مالیاتی وجود دارد . یا بار مالی جامعه بر دوش عده ای خاص قرار گرفته و عده ای دیگر بی دلیل موجه از پرداخت مالیات معاف گشته اند در پرداخت مالیات یا دادن اظهار نامه صحیح امتناع می نمایند. و از این کار خود نیز ابراز رضایت می کنند.

و از این قبیل که پرداختن به آنها برای یافتن راه حل اصلاح نظام مالیاتی ضروری به نظر می رسد، خاصه برای نظام جمهوری اسلامی ایران که در تلاش است تا وابستگی اقتصادی خود را به نفت کاهش دهد. اما باید گفت که حقوق اقتصادی نظام جمهوری اسلامی با نظام مالیاتی پیوندی عمیق دارد که توجه بیشتری را می طلبد.

13- کیفیت پایین برخی خدمات دولتی

شاید یکی از دلایل مالیات گریزی افراد و این که رغبتی به پرداخت مالیات ندارند از همین موضوع سرچشمه می گیرد که بیشتر مواقع خدمات دولتی کیفیت بالایی ندارد یا در حدی ارائه می شود که شامل همه افراد نمی شود. بسیاری از کارشناسان اقتصادی به این موضوع هم اشاره می کنند که دریافت و پرداخت مالیات بستگی به عملکرد دولت و حجم دولت دارد. هر چه دولت بزرگ تر و حجم بیشتری داشته باشد، بیشتر مالیات صرف هزینه های خود دولت در قالب بودجه های سنواتی شده و برای خدمات دیگر صرف نخواهد شد. بنابراین عملکرد دولت در حوزه مالیات یکی از عناصر کلیدی است. لذا اگرچه گفته می شود مالیات، شاه کلید اقتصاد بدون نفت است، اما این حرف به آسانی تحقق پیدا نمی کند و مستلزم تغییرات بسیاری است؛ از تغییرات فرهنگی گرفته تا تغییرات در قوانین و اندازه و حجم دولت.

14-  وجود برخی فعالیتها در قالب اقتصاد زیرزمینی : در شرایط فعلی بافت اقتصاد کشور ، بخشهایی از فعالیتها ، در قالب اقتصاد زیر زمینی صورت می گیرد.  بدیهی است دستگاه وصول کننده مالیات قادر نخواهد بود از پایه مالیاتی درآمد و ثروت مربوط به اقتصاد زیرزمینی ؛ مالیاتی دریافت کند

2-1-10 آسیب شناسی خود اظهاری مالیاتی  

بخش اول :  فرایند خود اظهاری مالیاتی چرا باید آسیب شناسی شود؟

با توجه به این که خود اظهاری مالیاتی  فرایند مورد استفاده جهت دریافت مالیات از مشاغل می باشد و با توجه به آمارهای ارائه شده ، سهم مالیات پرداختی مشاغل در مقایسه با سایر انواع مالیاتهای دریافتی چندان چشمگیر نمی باشد ، لذا آسیب شناسی فرایند خود اظهاری مالیاتی  ضروریست . برای این که مهر تاییدی بر سهم ناچیز مالیات مشاغل زده باشیم به گوشه هایی از سخنرانی معاون سازمان امور مالیاتی کشور اشاره می کنیم که در ذیل آمده است . ( منبع : جامعه خبری الف )

تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۳ ساعت ۱۹:۳۴

پرداخت مالیات حقوق بگیران ۲.۵ برابر مشاغل، معاون سازمان امور مالیاتی کشور تأکید کرد: از آنجا که مالیات حقوق بگیران کاملاً شفاف است به چند برابر و تا ۲،۵ برابر مالیات مشاغل هم می رسد.

به گزارش ایرنا، حسین وکیلی درگفت و گویی، افزود: نرخ مالیات مشاغل هر سال کمتر از نرخ تورم و حداکثر ۱۵ درصد افزایش می یابد که به نفع صاحبان مشاغل است اما برخی از آنها به دلیل افزایش شفافیت مالیاتی، اعتراض می کنند. وی افزود: متأسفانه امکان شناسایی مالیات مشاغل کمتر است و امیدواریم با کامل شدن طرح جامع مالیاتی، اطلاعات مالیاتی هم تکمیل شود . وی گفت: در اصلاح قانون مالیات ها نیز به افزایش شفافیت مالیاتی توجه خوبی شده و پژوهش های کاربردی هم انجام شده است. معاون سازمان مالیاتی اظهار داشت: در آن صورت می توانیم پدیده فرار مالیاتی را کاهش دهیم یا حذف کنیم . وی گفت: افزایش شفافیت درآمد صاحبان مشاغل کمک کرده میزان درآمدهای مالیاتی بیشتر شود که گاهی مورد اعتراض واقع می شود اما این اعتراض، نادرست است.

بخش دوم : آسیب ها و موانع موجود در فرایند خود اظهاری مالیاتی

خود اظهاری دراکثر کشورهای جهان از سالها قبل به صورت موفقیت آمیز اجرا شده است و در کشور ما طی چند سال اخیر اقدام به اجرای طرح خود اظهاری شده است که متاسفانه طرح فوق هنوز هم دارای کم وکاستی های زیادی است که عبارتند از :

الف :  موانع داخلی

1-  عدم شفافیت در درآمدهای ابرازی از طرف مودیان

با توجه به ماهیت فرایند خود اظهاری و همچنین ساختار فرهنگی جامعه و باورهای موجود در خصوص مالیات و پرداخت آن ، شفافیت لازم در درآمدهای ابرازی مودیان وجود ندارد و شاید یکی از اصلی ترین نقایص خود اظهاری از دیدگاه محقق نیز همین مسئله می باشد مسئله ای که زمینه ساز اصلی انجام تحقیق حاضر نیز گردیده است .

2-  عدم دقت در اجرای صحیح طرح خود اظهاری توسط سازمان امور مالیاتی کشور

امروز طرحی که به عنوان طرح خود اظهاری در کشور در دست اجرا می باشد در حقیقت مخلوطی از ماده ۱۵۸وسایر مواد قانون مالیاتها و دارای تناقضات و کمبودهای فراوانی در متن توافقنامه موجود می باشد .

3-  عدم تفهیم توافق نامه به عموم

متاسفانه توافقنامه های خود اظهاری معمولاًدر سازمان مالیاتی کشور تهیه و با مجمع امور صنفی تهران مورد توافق قرار گرفته و رونوشت آن جهت اجرا و تفهیم به مجامع امور صنفی به مراکز استان ارسال میگردد و با توجه به تاریخ ارسال و زمان کم ادارات کل در یک یا چند جلسه مختصر فقط به اعلام کلی و تیتروار توافق نامه اقدام می نمایند و با توجه به عدم آگاهی کامل و عدم تسلط مجامع امور صنفی بسیاری از مسائل بصورت گنگ و مبهم باقی می ماند که برای نمونه: اکثر مودیان مالیاتی فقط از در صد افزایش خبر دارند ولا غیر و بعضا ًفقط ستون مالیات متعلقه اظهارنامه مالیاتی را بدون ذکر درآمد به ادارات مالیاتی تحویل داده و در ادارات مالیاتی با کمک ماموران ، تشخیص درآمد مودی مشخص می شود و حتی سیستم خود اظهاری فعلی خود باعث تشویق بر عدم نگهداری دفاتر قانونی توسط مودیان می گردد .

4-  اجرای طرح خود اظهاری نباید ناقض اصول مالیاتی باشد

همانگونه که در بالا ذکر شد گاهی طرح خود اظهاری باعث نقض مواد قانونی می شود. برای رسیدن به عدالت مالیاتی مالیات مودی میبایست بر مبنای در آمد واقعی و در زمان کسب درآمد وصول گردد در حالی که با اجرای طرح فعلی مودی شاید چندین سال بسیار کمتر از میزان واقعی در آمد مالیات بپردازد و همین سایه امن ، مودی را از تکالیف قانونی مبرا سازد و به واسطه عدم انجام تکالیف قانونی در سال مورد رسیدگی ، با توجه به عدم وجود اسناد قانونی ، درآمد مودی به مراتب بیشتر از واقعیت تشخیص داده می شود. مسلماً گرچه مودی سالهای قبل مالیات کمتری پرداخته است اما این عمل خود حاکی از بی نظمی ومغایرت صد درصدی با اعتماد سازی دارد.

5-  عدم شفافیت و اطلاع رسانی پیرامون میزان مالیات از نظر تناسب

یکی از موانع جدی در راه خود اظهاری مالیاتی عدم اطلاع مودی از هم ردیفان خود در سایر شغل ها یا سایر شهرها می باشد بطوری که مودی مالیاتی و یا حداقل نمایندگان مجامع شاید هیچ آمار رسمی پیرامون ارقام پرداختی مالیات هم طرازان خود ندارند وگاهی مودی مالیاتی پس از سالها پرداخت مالیات متوجه می شود همردیفان وی به مراتب مالیات کمتری می پردازند.

6-  عدم انگیزه و وجود حس همکاری فی مابین مامورین مالیات و مودیان

متاسفانه امروزه بدلیل مشکلات اقتصادی اکثر کارمندان دولت در گیر مسائل جانبی کار شده اند و کمتر کارمندی سعی در ارتقاءکیفیت کار دارد وچنانچه برخی مفاسد اداری و ضعف مدیریت های دولتی نیز اضافه شود می بینیم نه تنها انگیزه کارمند بیشتر نشده که حتی روز به روز بدتر می شود که این خود تاثیر بسزائی بر روند دریافت مالیات دارد.

ب – موانع خارجی

1-  عدم آگاهی مودیان مالیاتی پیرامون منابع هزینه دولت بصورت شفاف وآماری

به نظر می‌رسد باید در آموزش همگانی مردم، نسبت به پرداخت مالیات تلاش جدی‌تری انجام گیرد. نظر به اینکه اکثر فعالیتها در کشور بصورت سنتی انجام میپذیرد لذا فعالان اقتصادی علی الخصوص اشخاص حقیقی ارتباط کمتری با دنیای ارتباطی پیرامون ازقبیل روزنامه ها، مجلات ،اینترنت و….. دارند ودر مورد اشخاص حقیقی میتوان گفت بیشترین پل ارتباطی از طریق مجامع صنفی و سایر همکاران می باشد لذا چنانچه دولت و سازمان امور مالیاتی گزارش قابل فهمی را برای اطلاع مجامع از نحوه هزینه مالیات پرداختی به آنان ارائه نمایند مسلماً نحوه اطلاعات و نگرش مودیان نسبت به پرداخت مالیات تغییر خواهد کرد.

2-  عدم آگاهی مودیان مالیاتی از قوانین وبخشودگیها وجرائم مالیاتی

به موجب مواد۲ و۳ قانون مدنی ، قوانین پانزده روز پس از انتشار در سراسر کشور لازم الاجرا است مگر آن که در خود قانون ترتیب خاصی برای موقع اجرا مقرر شده باشد و انتشار قوانین باید در روزنامه رسمی بعمل آید .

براستی چند درصد مردم کشور ما مطبوعات را میخوانند وچند درصد از این قشر به روزنامه رسمی دسترسی دارند. نظر به اینکه از منابع مختلف مالیات اخذ میگردد تقریباً اکثر مردم به نوعی با پرداخت