واقعی درما نیست.(قراچه داغی /1379، روان شناسی عزت نفس).
عزت نفس پایین کاذ ب : این نوع عزت نفس را به احساس حقارت یاد می کنند اگر عوامل مذ کور درنوع عزت نفس نتواند نقش خود را به خوبی ایفا نمایند فردبه احساس حقارت دچار می شود به عنوان مثال اگر در مدرسه پاره ای از مربیان ومعلمان شاگردان را به علت آنکه از عهده انجام دروس خود بر نیامده اند به طور مستقیم وغیر مستقیم مورد سر زنش وتحقیر قرار دهند وعوامل متعددی هم به این مسئله دامن زند فردرا دچار احساس حقارت می کند وعزت نفس او را پایین می آورد “آدلر” بادیدی مثبت به احساس حقارت می نگرد ومی گوید : انسان از نظر طبیعت ارگانیزمی حقیر وزبون است.(منصوری،1368)
به نقل از قراچه داغی :” ذهنی که به خود اعتماد کند سبکبال وبانشاط است”.
استفاده از مکانیسم های دفاعی در عزت نفس
چگونه می توانیم واقیعت راتعریف کنیم ؟ واقیعت چیزیست که می بینیم بنابراین از یک لحاظ خودمان واقیعت خودنمان را خلق می کنیم. گاهی واقیعت تصوری خود را طوری تغییر شکل می دهیم تا خود را از احساسات منفی محافظت کنیم این کار را با بکار بردن مکا نیسم های دفاعی یا راهبرد هایی برای پیشگیری از اضطراب انجام می دهیم . افرادی که عزت نفسشان ضعیف است ممکن است به رفتارهای دفاعی وخود حمایتی دست بزنند وبه استفاده بیش از حد از راهبردهای دفاع روانی تمایل داشته باشد همه ما معمولاً از مکانیزم های دفاعی استفاده می کنیم رایج ترین این مکانیزم ها در زیر بیان شده اند :
انکار: افرادی که عزت نفس ضعیفی دارند ممکن است در مقابل اطلاعات وگفته هایی که با نگرش منفی آنها نسبت به خود تطا بق ندارد بیش ازاندازه ازمکانیسم انکار استفاده می کنند برای مثال زنی که عزت نفس ضعیفی دارد هر گاه که تمجیدی ازشوهرش درباره ظاهرش می شنود ممکن است آن را انکار کند یا توجیح دیگری کند .مثلاً می گوید”اواین حرف می زند فقط برای اینکه من خوشحال شوم” ممکن است علت توجیح زن این باشد که تعریف و تمجید مخالف چیزی باشد که او در باره خود باور دارد .
سرکوبی : در مقابل انکار که واقیعت بیرونی است سرکوبی دفاعی است در برابر تهدید درونی . فرد از آنچه سرکوب می شود آگاهی ندارد و ممکن است به سرکوب احساسات خود دست بزند تا از اضطراب درونی جلوگیری کند سرکوبی موجب دور شدن قسمتی از فرد میشود اغلب این افراد افسرده می شوند .
فرافکنی : اگر بعضی خصوصیات و ویژگیهای داشته باشیم که از وجود آن اطلاع نداشته باشیم یا نخواهیم نسبت به آن آگاه باشیم یکی از روشهای برخورد با آن این است که آن را به دیگران نسبت دهیم در این کار را به صورت اغراق آمیز انجام دهیم برای مثال :اگر شما زود رنج یا تحریک پذیر باشید ممکن است همسر خود را به تند خو بودن متهم کنید در این صورت با صراحت ادعا خواهید کرد که او” مشکل” دارد.و این نشان از عزت نفس پایین شما ست.
واکنش وارونه : شامل ابراز شدید یک احساس متضاد با احساس سرکوب شده است برای مثال، اگر این احساس سرکوب شده اگر انسان خوبی نیستید داشته باشید ممکن است به شیوه ای رفتار کنید که احساس کنید یک انسان بسیار خوبی هستید .( گنجی ، 1383)

عوامل موثر بر عزت نفس
تجارب ، موفقیتها و شکستها: در طول زمان ، تاریخچه موفقیت یا شکست و اسنادهای مربوطه تاثیر پایداری بر عزت نفس و انتظارات فرد در آینده به جای می گذارد.افرادی که دارای سابقه مستمر موفقیت باشند دارای انتظارات مکرر موفقیت می باشند افزون بر این چون شایستگی یک بخش مهم عزت نفس است .این گونه افراد در عزت نفس در سطح بالای قرار دارنددر مقابل اشخاصی که سابقه نسبتاً ثابتی از شکست دارند دارای عزت نفس سطح پایینی هستند و پژوهش نشان داده است که برای اغین دو گرو ه نتایج موفقیت آمیز و شکست معنای متفاوتی دارند.
وضع هوشی و ذهنی : به نظر میرسد افراد با ضریب هوشی بالا تر ، توانایی بیشتری برای ادراک عزت نفس خویشتن خواهند داشت .
وضع عمومی بدنی و ساخت اندام : می تواند در پایین و بالا بودن عزت نفس افراد تاثیر گذار باشد .
ازدواج : که اگر موفقیت آمیز بوده باشد در این صورت باعث بالا رفتن اعتبار و عزت نفس فرد می شود و یا بالعکس .
اعتقادات مذهبی و فرهنگی : که در عزت نفس افراد می تواند تاثیر گذار باشد
رادیو تلویزیون : هم به نوبه خود در این امرموثر است .
تفکرات منطقی و غیر منطقی : افکار انسانها چه به صورت منطقی و غیر منطقی در عزت نفس بی تاثیر نیست سابقه بیماری روانی : این موضوع هم به صورت های مختلف در افراد تاثیر می گذارد.
موقیعت خانوادگی دراجتماع : در نظرمجسم کنید فرزند یک پدر یا مادرمعتاد بودن و قرار گرفتن در موقعیت ضعیفی در جامعه میتواند تا اندازه ای برای فرد ناراحت کننده و دشوار باشد .
وقایع ناراحت کننده : که فرد آن را تحمل کرده است مانند ، خوشونت جسمانی از سوی والدین یا بچه های دیگر ، بد زبانیها ،فحاشیها واهانت ها در عزت نفس شخص تاثیر گذار می باشد .
آموزگاران در دوران تحصیل : افراد نسبت به پیامهای که آموزگاران منتقل می کنند حساسند بنا براین معلمان و دبیران هم در سازندگی و یانابودی عزت نفس افراد شرکت دارند.
برادران و خواهران : رفتار محبت آمیز و محترمانه ای که میتوانند نسبت به یکدیگر داشته باشند .
دوستان : میزان احسا س وفا داری و اخلاص وصمیمیت انها د ر عزت نفس تاثیر دارد
.(مهدوی دامغانی ،1379) .
پیشینه تحقیق :
مدیری (1373)، در پایان نامه خود تحت عنوان «بررسی ارتباط بین سبک اسناد، عزت نفس و پرخاشگری با عملکرد تحصیلی دانش آموزان پسر سال سوم تجربی دبیرستان های اهواز به صورت جداگانه و ترکیبی» دریافت که بین عزت نفس و انگیزه پیشرفت، یک رابطه معناداری وجود دارد در حالی که بین عزت نفس و جنسیت دانش آموزان دبیرستانی ارتباط معناداری وجود ندارد
زارع (1373) در پایان نامه کارشناسی ارشد تحت عنوان «بررسی رابطه بین انگیزه پیشرفت، جنسیت و عزت نفس» دریافت که بین عزت نفس و جنسیت دانش آموزان دبیرستانی ارتباط معناداری وجود ندارد.
18دانش آموزان موفق و ناموفق، تفاوت معناداری وجود دارد ومیزان عزت نفس دانش آموزان ناموفق پسر بیش از دانش آموزان ناموفق دختر است. ولی تفاوت معناداری بین عزت نفس دانش آموزان موفق پسر و دختر وجود ندارد. به طور کلی دانش آموزان موفق ازعزت نفس بالاتری نسبت به دانش آموزان ناموفق برخوردارند.
مهدویان (1374) در مطالعه روی 900 نفر از دختران و پسران سال سوم متوسطه شهر مشهد به این نتیجه دست یافت که عزت نفس در مقایسه با مرکز کنترل، ارتباط بیشتری با پرخاشگری ین ارتباط در دختران بیشتر از پسران است. همچنین پسران در مقایسه با دختران از مرکز کنترل درونی تر و عزت نفس بالاتری برخوردارند.
برات وند (1376) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود تحت عنوان «بررسی رابطه ساده و چند متغیری مقبولیت گروهی و عزت نفس با پرخاشگری بین دانش آموزان پسر پایه سوم راهنمایی شهرستان اهواز» به این یافته های پژوهشی دست یافت که رابطه مثبتی بین پیشرفت تحصیلی و عزت نفس دانش آموزان وجود دارد و نیز معلوم شد ترکیبی از دو متغیر مقبولیت گروهی و عزت نفس قادر به تبیین میزان بیشتری از تغییر پذیری پیشرفت تحصیلی است.