از درختان بومی منطق و کف پوش و چمن قابل رویت می باشد و در بقه حاشیه پوشش گیاهی چندان چشم نوازی دیده نمی شود مگر چند تکه درخت پراکنده در نقاط مختلف حاشیه به چشم می خورد.
3-28 مطالعه و بررسی نوع و نحوه استفاده از امکانات حاشیه رودخانه تجن در حال حاضر به تفکیک روز و شب فعلی
امکانات حاشیه رودخانه تجن را از نظر نوع و نحوه استفاده می توان به گروههای زیر تقسیم کرد:
امکانات فیزیکی –کالبدی- بصری
ظرفیت های بالقوه بصری محدوده طرح از جمله:
– آب جاری درون بستر رودخانه (تمام اوقات)
– فضای سبز حاشیه رودخانه (تمام اوقات)
– مناظر طبیعی حاشیه از هر چهار جهت از جمله طلوع و غروب آفتاب، کوه دماوند، تپه ها و جنگل های دوردست (تمام اوقات)
– هوای خنک و بستر وسیع رودخانه (در تابستان)
– امکان ایجاد هسته توسعه چشم انداز شهری در مجموعه شهرهای شمالی (تمام اوقات)
امکانات اقتصادی – اجتماعی
– ظرفیت بالای توسعه گردشگری (در تابستان)
– ظرفیت ایجاد فعالیت های فصلی خود اشتغالی (در تمام فصول بویژه در تابستان)
– ظرفیت بالای ارتباطی در سطح منطقه ای برای تجارت (تمام فصول)
– امکان ارتقای کیفی سطح زندگی شهروندان مجاور از طریق بهسازی محیط حاشیه تجن (در تمام اوقات)
– امکان حفاظت خاک، آب و هوا در محدوده وسیع رودخانه و حاشیه و مناطق همجوار آن (در تمام اوقات)
– امکان توسعه تجارت گردشگری و فضاهای فراغت و تفریح در محدوده طرح ( در تمام اوقات)
جدول 2-3 امکانات و محدودیت های اقتصادی- اجتماعی حاشیه رود خانه تجن
امکانات حاشیه رودخانه تجن در حال حاضر محدودیت های موجود در حاشیه رودخانه روز شب فصل
جریان آب رودخانه * * توریستی-تفریحی (شنا – ماهیگیری – قدم زدن کنار آب – تماشای آب)
حاشیه سبز رودخانه * ** توریستی – تفریحی (پیک نیک – قدم زدن)
پارک قائم * *** توریستی – تفریحی (پیک نیک – بازی – هواخوری)
رستوران جنب پارک * * توریستی – تفریحی (صرف غذا)
خدمات مسافر نبش میدان کمربندی * * توریستی – تفریحی (اقامت – جشن و مراسم صرف غذا)
هتل اسرم * ** خدماتی (تولید و فروش مصالح ساختمانی)
واحدهای فروش مصالح ساختمانی * خدماتی (تولید و فروش مصالح ساختمانی)
تعمیرگاهها * خدماتی (تعمیرات خودرو و پنچری و …)
3-29 مطالعه و بررسی راهکارهای توسعه زیست محیطی برای رودخانه تجن ساری
مهمترین معضلات شناخته شده در حاشیه رودخانه تجن و در محدوده طرح حاضر، فقدان نظام مدیریتی مشخص در تهیه و تدوین برنامه و اجرای طرح است.
در حال حاضر، بلاتکلیف بودن اراضی حاشیه، اراضی با متولیان و مدیریت های متعدد که به هنگام مشارکت اقدام مناسبی نمی توانند انجام دهند و فقدان اعتبارت مشخص و قطعی جهت اقدام برای اجرای طرح از جمله موارد مهم و مبهم در ارائه طرح توسعه است.
معضل مهم دیگر، آلودگی بسیار بالای اراضی حاشیه از نظر خاک، زباله، نخاله، گل و لای، لجن، آلودگی صوتی و هوا می باشد. بدیهی است که بلاتکلیف بودن اراضی بایر حاشیه عامل اصلی پیشرفت آلودگی در حاشیه رودخانه است و به همین جهت می باید ضمن تعیین مسئول مشخص و ایجاد تعهد لازم برای تعیین تکلیف اراضی محدوده از جهات فوق، و پاکسازی محدوده حاشیه طرح، با رعایت ضوابط زیست محیطی اقدام به ارائه طرح نمود. در غیر این صورت هر طرحی هر چند ساده بر روی کاغذ خواهذ ماند و یا به طرزی نا مناسب و ناقص اجرا خواهد شد.
پیرو بیست و یکمین صورت جلسه مصوبه شورای حفاظت محیط زیست مورخ 21/3/81 طرح ها و پروژه های گردشگری نیز مشمول انجام مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی میشوند.
با وجود افزایش تسهیلات انسان ساخت، فعالیت های ساحلی و حاشیه رودخانه ای همچنان متکی بر طبیعت است که این فعالیت ها مانند: ماهیگیری خورگشت – شنا – استفاده از نسیم اکوسیستم آب و خشکی، تماشای منظره و … عمدتا متکی بر قابلیت دسترسی – زیبایی منظر – ارائه خدمات و تفریحات می باشد. با توجه به اینکه این فعالیت ها به لحاظ مصرف منابع و یا تولیدات زائدات دارای پیامدهای بحرانی بر محیط زیست نباشد.
پویایی این اکوسیستم ها تحت تاثیر پاکسازی و احیای اراضی از آلاینده هایی مانند فاضلاب و زباله حاصل شده و ظرفیت پناهگاهها و زیست گاههای متنوعی را برای بسیاری از پرندگان، ماهی ها و نرم تنان و گونه های گیاهی دارند.
اکولوژی محیط های آبی نسبت به تغییرات بسیار شکننده و حساس هستند. پس این تغییرات باید به قدری قوی با تمهیدات زیست محیطی صورت گیرد که این اکوسیستم توان هضم، مثابله و یا کنار امدن با این تغییرات را داشته باشد. با آگاهی به این موضوع که اکنون در کنار این رودخانه انواع کاربری های آلاینده فراوان است، طرح های بعدی که در رابطه با اهداف پروژه است، نباید بدون برنامه ریزی و مدیریت باشد، و موجبات تخریب و آلوده سازی بیشتر حاشیه رودخانه را فراهم آورد.

جدول امکانات و محدودیت های حاشیه تجن
قوت ضعف فرصت تهدید
تصویر ذهنی و توقعات تلفی مثبت مردم از عناصر حاشیه رودخانه از جمله:
-پارک تجن
-رستوران تجن -ازدحام پارک تجن در ایام تابستان
-محدودیت پارکینگ در ایام تابستان
-کمبود مبلمان شهری در پارک قائم
-کف مخروب زیر پل تجن -امکان تبدیل کل حاشیه رودخانه به عنوان یک نشانه شهری معرف شهر ساری
-اعلام نیاز شهروندان به دسترسی به رودخانه از محورهای موازی آن رشد حوزه های صنعتی، کارگاهی در حاشیه رودخانه در تفاهم با مفهوم تفریحی-فراغتی
کاربری زمین و فعالیت ها -پارک قائم
-رستوران تجن
-وجود حوزه های شنا و ماهیگیری
-حضور دستفروشان در پارک قائم
-وجود تاسیسات زیربنایی در تمام محدوده
-وجود سطح وسیعی از کاربری های نظامی در حاشیه رودخانه
-نقص ایمنی حاصل از تردد موتورسیکلت در پیاده روی محدوده
-فروش و مصرف مواد مخدر در زیر پل تجن -تک لاین بودن بخش عظیمی از کاربری های نامتجانس در محدوده
-بکر و دست نخورده بودن اراضی حاشیه رودخانه
-امکان استفاده از سطوح غیر سیل گیر برای احداث خدمات و نصب تجهیزات مورد نیاز فعالیت های فراغتی و گردشگری
-سفارش شهرداری به طراحی پارک در ضلع شمال غربی
-امکان قایق رانی در دریاچه بند انحرافی رشد سریع کاربی های صنعتی و کارگاهی
تشکیلات و مدیریت شهری -تخصیص اعتبار 200 میلیون تومانی از طرف فرمانداری
-تامین اعتبار احداث و توسعه پارک قائم از طرف شهرداری
-واگذاری بخشی از خدمات پارک قائم به بخش خصوصی -خلا قانونی در مورد ساماندهی کیفی محدوده و بدنه های آن
-عدم کنترل و نظارت مستمر بر کاربری های اراضی حاشیه رودخانه از سوی نهادهای مرتبط و متولی در محدوده طرح
-ضعف سیستم خدمات شهری -نظر مساعد مسئولان شهر نسبت به تهیه و اجرای طرح
-آمادگی بخش خصوصی برای سرمایه گذاری در محدوده طرح
-امکان مشارکت عملی بخش خصوصی
-تاکید طرح های فرادست بر ایجاد فضای سبز در محدوده طرح -عدم هماهنگی و توافق جمعی در اهداف بهسازی حاشیه رودخانه از سوی نهادهای مرتبط
-عدم کفایت اعتبارات نهادهای شهری به صورت جداگانه
وضع طبیعی و زیست محیطی -خنکی حاصل از نسیم آب به خشکی و بالعکس
-وجود بخش های وسیع در تراز بالاتر که از هجوم آب در امان هستند.
-شیب مناسب طولی برای پیاده روی در حاشیه رودخانه -آلودگی خاک در اثر ریختن ضایعات کارگاهی و زباله شهری
-آلودگی هوا در نتیجه فعالیت کارگاههای صنعتی و انبارداری
-آلودگی صوتی شدید در مناطق اطراف پل تجن
-نامناسب بودن خاک بستر برای رویش گیاهی
-آلودگی صوتی ناشی از کارگاههای صنعتی
-ورود فاضلاب شهری به رودخانه
-گل آلود ماندن بخش وسیعی از نوار اطراف آب پس از بارندگی
-بوی بد حاصل از زباله متراکم در حاشیه رودخانه -امکان آرام شدن فضاهای اطراف پل تجن در صورت بهره برداری از پل کمربندی جدید
-امکان ایجاد پوشش گیاهی مقاوم در مقابل سیل
-بالا بودن سطح آب های تحت الارضی
-امکان تقویت خاک برای پوشش گیاهی مناسب
-امکان پاکسازی محدوده از زباله و نخاله -احتمال وقوع سیل های موسمی در حریم
-خطر ایجاد آلودگی ناشی از تردد سواره برای ساکنان حاشیه رودخانه
-خطر آلودگی محیط توسط بناهای بلند مرتبه
شبکه ارتباطی -کف سازی نامناسب پیاده روها در محدوده
-کمبود عرض پیاده رو در محل پل تجن
-انباشت مصالح ساختمانی در پیاده روهای کمربندی موجود
-محدودیت ورود سواره به پارک قائم در ایام تابستان
-نیاز مبرم به احداث پارکینگ عمومی وجود پلاک های وسیع در ضلع شمال شرقی برای احداث پارکینگ
دید و منظر -وجود حوزه دید وسیع به مناظر رودخانه و حاشیه آن
-محوطه سازی زیبای پارک قائم
-منظره پل آجری تجن از اراضی شمال به سمت جنوب
-منظره آبشار زیر پل تجن از سمت شمال به جنوب
-منظره مجموعه پل های موجود بر روی رودخانه
-دید به آب جاری درون رودخانه -عدم هماهنگی در خط آسمان حاشیه شمال غربی رودخانه
-عدم استفاده بصری از منظره رودخانه توسط بناهای حاشیه
-دیواره های بتی پشت واره
-انسداد دید به رودخانه توسط برخی بناها از محورهای موازی رودخانه
-بدنه های زشت و فاقد نماسازی کارگاههای صنعتی -امکان ایجاد دریاچه یا آب نمای وسیع در پشت بند انحرافی
-تک لایه بودن خش عظیمی از بدنه مصنوع رودخانه برای ایجاد دید -عدم وجود ضوابط حجمی برای ساخت و سازهای اطراف رودخانه
جدول شماره 3-3

فصل چهارم
برنامه ریزی فیزیکی
و روند طراحی

4-1 مقدمه
معیارها و استانداردهای طراحی از مسائل بسیار مهم در معماری است . با رعایت معیارها و استانداردها می‌توان فضایی متناسب با عملکرد آن فضا و هماهنگ با نوع تجهیزات مورد نیاز آن عملکرد طراحی نمود، به گونه‌ای که نیازهای فیزیکی هر مجموعه تأمین گردد، فعالیتها به بهترین نحوی در درون آن فضا جریان یابد و کمبودی احساس نشود.
4-2 برنامه ریزی فیزیکی
فضاهای عملکردی این پروژه تحت چند عنوان کلی دسته بندی شده‌اند: پارکینگ، اقامتگاه،رستوران، فضاهای ورزشی و اداری. هر یک از این حوزه‌ها بر اساس نیازهای پروژه و مطابق با معیارهای مذکور طراحی شده‌اند که در بخشهای بعدی به آنها پرداخته شده است.
نتیجه گیری جمعیتی
جدول شماره 1-4 خلاصه نتیجه گیری جمعیتی
نام فضاها گروههای استفاده کننده حداکثر متوسط جمعیت توضیحات
اقامتگاه توریسم، اردوهای فرهنگی، پژوهشگران، تیم‌های ورزشی 200 نفر
رستوران همه گروههای نامبرده 150 نفر
آمفی تئاتر روباز همه گروههای نامبرده 200 نفر
اداری کارمندان اداری، مدیران 50 نفر
فضاهای ورزشی افراد مختلف 150 نفر
فضای بازی کودکان 50 نفر

4-3 معرفی حوزه‌ها
4-3-1 پارکینگ
طرح فضای پارکینگ برای خودروها از 60/4×80/1 تا 40/2 متر متغیر می‌باشد. اگر چه پارکینگ 90 درجه از نظر اشغال فضا، اقتصادی تر می‌باشد اما پارکینگ 45 درجه از نظر عملکردی بسیار راحت تر است.
در این مجموعه پارکینگ به پنج گروه قابل طبقه بندی است. پارکینگ