خرده فروشان آخرین حلقه کانال بازاریابی برای کالاهای مصرفی می باشند. البته مقدار زیادی از کالاهای مصرفی به صورت مستقیم توسط تولید کننده برای مصرف کننده پست می شود. اما اکثر کالاهای مصرفی از طریق خرده فروشان به فروش می رسند (همان منبع 1376 ، ص 365 )
واسطه های بین المللی:
این واسطه ها برای ارایه خدمت به بازارهای بین المللی تکامل یافته اند و تا زمانی که تجارت بین المللی و جود داشته باشد، آن ها نیز وجود خواهند داشت.
الف- واسطه های صادرات: واسطه هایی هستند که برای توزیع تولیدات داخلی کشور در بازار های خارجی فعالیت می کنند. به طور کلی دو نوع واسطه صادرات وجود دارد. تاجر و نماینده . تجار معمولاً بدون وابستگی به تولیدکننده عمل می کند. آن ها زمینه نیاز بازار خارجی را پیدا کرده و بعد کالا را در داخل کشور از وجود این تجار استفاده می کنند. اما تولیدکنندگانی که به دنبال کسب بازارهای خارجی هستند، اغلب از خدمات نمایندگان صادراتی که شرکت های مدیریت صادرات نامیده می شوند، استفاده می کنند. این نمایندگان کالا را نمی خرند بلکه به صورت حق العملکاری فعالیت می کنند.
ب- واسطه های واردات : این واسطه ها تولیدات کشورهای دیگر را خریداری کرده و برای فروش به کشور خود وارد می کنند. در حقیقت کار آن ها بررسی نیازهای بازار داخلی و تامین این نیازها از بازار خارجی می باشد. تجار وارد کننده از جمله این واسطه ها هستند که معمولاً به طور مستقل از تولیدکنندگان عمل می کنند، یعنی استراتژی بازاریابی و بازار هدف را خود تعیین می کنند (همان منبع، 1376 ، ص372-370 )

ساختار کانال های توزیع:
الف- کانال های توزیع کالاهای مصرفی: در شکل 12-2 روش های توزیع کالاهای مصرفی نشان داده شده است در 5 روش اول (از راست به چپ) از تجار صادر کننده استفاده می شود. در این وضعیت ها تولید کننده به صورت فعال در بازار حضور ندارد. به این نوع صادرت، صادرات غیر مستقیم می گویند. در 4 روش دوم از نمایندگان صادراتی استفاده می شود. در این روش ها تولید کننده کنترل بیشتری روی کانال توزیع خواهد داشت.اما در روش های بعدی تولید کننده از واسطه برای صادرات استفاده نمی کند. بلکه خود زمینه ای برای حضور مستقیم در بازارهای خارجی فرآهم می آورد. این روش ها به صادرات مستقیم معروفند.
لازم به ذکر است که هر اندازه کانال توزیع کوتاه تر باشد، بازاریاب کنترل بیشتری روی برنامه های بازاریابی خواهد داشت. به طور کلی طول کانال توزیع بستگی دارد به اندازه بازار، تمرکز بازار، الگوهای خرید، وجود واسطه ها و خدمات آن ها و اهداف و قدرت مالی تولید کننده (همان منبع 1376 ، ص 373 )

*شکل 12-2 روشهای مختلف توزیع کالای مصرفی در بازار بین المللی (اسماعیل پور ، 1376 ، ص 374 )
*ب- کانال های توزیع محصولات صنعتی:13-2 کانال های توزیع محصولات صنعتی را نشان می دهد. کانال توزیع کالاهای صنعتی معمولاً کوتاه تر از از کانال توزیع کالاهای مصرفی است.

*شکل 13-2 کانالهای توزیع کالای صنعتی (اسماعیل پور ، 1376 ،1375 )
مراکز اطلاع رسانی:
تعریف اطلاعات:
اطلاعات را می توان نوعی پیام به شمار آورد. پیام مورد نظر ما معمولاً به شکل مدرکی مکتوب یا به صورت ارتباطی شنیداری یا دیداری نمود می یابد. اطلاعات نیز مشابه تمام پیام ها ، از یک فرستنده ارسال شده و بوسیله یک گیرنده دریافت می شوند.
دریافت اطلاعات به این معنی است که درک گیرنده نسبت به مسایل تغییر کند و داوریها، رفتارها و تصمیم گیریهای او دچار تغییر شود. با این تعریف، تنها گیرنده پیام می تواند مشخص کند که دریافت های وی شامل اطلاعات بوده است یا خیر.
صرف نظر از تعریف و سطوح اطلاعات، هر گونه اطلاعات باید حاوی مشخصاتی باشد که بهره گیری از آن موجب ارتقای سطح آگاهی و سامان یافتگی بیشتر اطلاعات موجود گردد. مهمترین ویژگی های کمی و کیفی اطلاعات عبارتنداز:
الف- ارتباط و تعلق موضوعی و کاربردی
ب- درستی وصحت
ج- جامعیت و کامل بودن
د- سازگاری
منابع اطلاعاتی :
منبع اطلاعاتی عبارتست از بسته ای که اطلاعات مربوط به موضوع یا موضوع های مشخصی را بدون توجه به مفهوم و ماهیت آن در دسترس مستقیم یا غیر مستقیم گیرنده قرار می دهد. منابع اطلاعاتی را می توان به چهار دسته تقسیم کرد که عبارتند از :
الف- منابع مکتوب : این منابع شامل یادداشت ها ، مقالات ، نشریات، اشکال مختلف و کتاب ها می شوند.
ب- منابع شنیداری: این منابع شامل صفحات مغناطیسی و نوارهای کاست هستند.
ج-منابع دیداری – شنیداری: این منابع شامل فیلم ها و کارتون ها می شوند.
د- منابع مستند ترکیبی: از جمله این منابع می توان به میکروفیلم ها و پوسترها اشاره کرد. (زکریای ، 1379 ، ص 7 )
نظام های اطلاع رسانی:
برآوردن نیازهای اطلاعاتی در حوزه های مختلف اعم از علمی ، فناوری، مدیریتی و غیره مستلزم فعالیت یک سری واحدهای سازمان یافته در قالب نظام یک پارچه اطلاعات می باشد. با توجه به حوزه کاربردی ، نظام های اطلاع رسانی به 4 دسته تقسیم می شوند که عبارتند از:
الف- نظام های اطلاع رسانی بین المللی: چنین نظام هایی به رفع نیازهای اطلاعاتی در حوزه مختلف کاربردی در سطح بین المللی مبادرت می ورزند.
ب- نظام اطلاع رسانی ملی
ج- نظام اطلاع رسانی منطقه ای
د- نظام اطلاع رسانی محلی : ویژ گی متمایز کننده چنین نظامهایی محدودیت موضوعی و جغرافیایی در ارایه اطلاعات می باشد. (همان منبع،1379 ، ص19 )
مراکز اطلاع رسانی :
کلیه مراجع یا سازمان هایی که به کمک رسانه ها مختلف (رایانه، کتاب و نشریه ، مکاتبه، مشاوره حضوری و غیرحضوری) اقدام به ارایه خدمات اطلاعاتی می نمایند، به عنوان مراکز اطلاع رسانی شناخته می شوند. از نظر کارکردی می توان این مراکز را به 5 دسته عمده تقسیم کرد که عبارتند از:
الف- مراکز اطلاع رسانی تخصصی وموضوعی
ب- مراکز اطلاع رسانی تجاری وصنعتی
ج- مراکز اطلاع رسانی عمومی
د- مراکز ارایه خدمات اطلاع رسانی
ه- مراکز تحلیل اطلاعات (همان منبع 1379 ،ص 20 )
مراکز اطلاع رسانی تجاری (BICs )
مراکز اطلاع رسانی تجاری مکان هایی هستند برای ارایه اطلاعات ، آموزش و تعلیم که به منظور کمک به کارآفرینان برای شروع، راه اندازی و رشد کارهای تجاری شان طراحی شده اند. این مراکز معمولاً از افراد متخصص بخش های خصوصی، مدیران اجرایی بازنشسته و با تجربه، نمایندگان اتاق های بازرگانی و نمایندگان دیگر سازمان های مرتبط به تجارت برای ارایه خدمات به مشتریان بهره می برند. این مراکز معمولاً خدمات مشاوره رایگان از طریق پایگاه وب را نیز ارایه می دهند. همچنین این مراکز علاوه بر مبنای ارزشمندی که برای راهنمایی افراد در مورد آغاز و توسعه کارهای تجاری دارند، دوره های آموزشی و آموزشهای کارگاهی را نیز در محل مرکز برپا می کنند. از دیگر خدمات این مراکز می توان به ارایه پیشنهادات و راهکارهایی برای نوشتن برنامه جامع شرکت ها، ارزیابی تکنیک ها بازار یابی و فروش ف راهنمایی درمورد تنوع در تولید و خدمات و راهنمایی در مورد فرصت های صادراتی اشاره کرد. این مراکز با تهیه آخرین اطلاعات در مورد تجارت و روندهای تجاری به شرکت های کوچک تجاری که قادر به ایجاد بخش تحقیقات بازار نمی باشند، کمک می کنند تا در بازار رقابتی عمل کنند و به بهره وری بیشتری دست یابند.
مراکز اطلاع رسانی تجاری معمولاً خدمات اطلاعاتی خود را از طریق روشهای زیر ارایه می دهند.
الف- تابلو اعلانات الکترونیک : تابلو اعلانات الکترونیک نرم افزاری است که روی یک دستگاه رایانه یا یک شبکه رایانه نصب می شود و کاربران می توانند از راه دور (به کمک کامپیوتر و مودم و البته تایپ کلمه عبور) وارد نرم افزار شده واز منابع موجود در آن استفاده کنند.
این تابلوها همانند صندوق پستی که هر کس می تواند نامه ها و فایل های خود را به آن جا بفرستد. با گسترش شبکه های اطلاع رسانی کاربرد این تابلوها محدود شده است (همان منبع ، 1379 ،ص 22 )
ب- مرجع های مورد نیاز : شامل کتاب ها ، نشریات تجاری و دسترسی به کتابخانه های مهم .
ج- پایگا ه های داده رایانه ای : این پایگاه ها در واقع همان بانک های اطلاعات تجاری هستند که دارای موتورهای جستجو پیشرفته برای دسترسی سریع به مطلب مورد نظر می باشند.
د- گاهنامه ها و بروشورها
ه- نوارهای ویدیویی و CD های حاوی اطلاعات تجاری
و- تبادل اطلاعات از طریق شبکه اینترنت
ز- مشاوره حضوری
دفاتر بازرگانی خارج از کشور:
تاسیس دفاتر بازرگانی خارج از کشور از جمله عواملی است که در امر توسعه روابط با سایر کشورها می تواند نقش مهمی ایفا کند. این دفاتر می توانند علاوه بر یاری رساندن به صادر کنندگان و تجار کشور متبوعشان در بازارهای خارجی ، پیرامون و ضعیت بازار کالاهای متفاوت و وضعیت اقتصادی کشور میزبان ، اطلاعات باارزشی را به دفتر مرکزی خود ارسال نمایند.
بدیهی است تاسیس و اداره چنین دفاتری چندان هم ساده نمی باشد. افراد شاغل در سمت های مختلف این قبیل نمایندگی های تجاری باید با وظایف محوله آشنایی کامل داشته و در امور بازرگانی خارجی و داخلی از سوابق کافی بهره مند باشند. از همه مهمتر اینکه فعالیت های دفاتر باید با سیاست های توسعه صادرات کشور و الویت های تعیین شده همسویی کامل داشته باشند.(تنباکوچیان ، 1385 ،ص1 )
وظایف اصلی دفاتر بازرگانی:
عمده وظایف این دفاتر عبارتند از:
الف- ایجاد یک آگاهی عمومی در کشور میزبان نسبت به کشور خود (این مسئله زمانی که کشور فاقد سفارت یا مستشار بازرگانی می باشد، بسیار حائز اهمیت است.)
ب- تشویق و ترغیب وارد کنندگان جدید کشور میزبان به خرید کالاهای صادراتی کشور خود.
ج- معرفی کالاهای جدید صادراتی به تجار واردکنندگان کشور میزبان.
د- شناسائی استانداردهای مورد نظر کشور میزبان و انتقال این قبیل اطلاعات به تولیدکنندگان و صادر کنندگان داخلی به منظور افزایش توان رقابتی آنان در مقابل رقبای جهانی
ه- تهیه اطلاعات عمومی در خصوص بازارهای کشور میزبان برای تولید کنندگان خود به منظور قادر ساختن آن ها برای تولید کالاهای جدید.
البته با توجه به ویژگی های کشور میزبان و همچنین چگونگی روابط اقتصادی و فرهنگی بین دو کشور، وظایف دیگری به شرح زیر را می توان به دفاتر بازرگانی محول نمود:
پیگیری مفاد پروتکل در اجرا.
برقراری ارتباط بین مرکز تجاری و توسعه صادرات کشور خود و میزبان
پیگیری سفارشات خرید وارد کنندگان
تهیه ، تدوین و ارایه راهکارهایی در ارتباط با مسایل توسعه صادرات با همکاری سازمان ها مختلف تجاری ( همان منبع 1379 ، ص2 )
رابطه بین دفاتر بازرگانی و سفارتخانه:
برای انجام صحیح وظایف محوله در ابتدا باید مرز بین فعالیت های بازرگانی دفتر بازرگانی و سفارتخانه ، در کشور میزبان کاملاً مشخص شود. در ادامه وظایف محوله به هر کدام از این دو را مورد بررسی قرار می دهیم:
الف- وظایف محوله به دفتر بازرگانی:
بررسی و تهیه گزارش از وضعیت تجاری و بازرگانی کشور میزبان.
بررسی و پیگیری درخواست های ارسالی از سوی صادر کنندگان و وارد کنندگان داخلی.
راهنمایی و ارایه کمک های مناسب برای بازرگانان کشور خود به منظور نیل به اهداف صادراتی در کشور میزبان.
تلاش برای حل اختلافات پدید آمده بین تجار دو کشور.
سازماندهی و برگزاری فعالیت های مختلف و متعهد در ارتباط با اهداف صادراتی از قبیل ایجاد نمایشگاههای ، برگزاری سمینارها و مانند این ها.
فراهم آوردن امکانات ارایه نمونه کالاهای صادراتی به علاقمندان و وارد کنندگان کشور میزبان.
بررسی و تحقیقات بازاریابی.
ب- وظایف محوله به سفارتخانه- مستشار بازرگانی:
مستشارهای بازرگانی ساکن در سفارت خانه که دارای عناوین رسمی و دیپلماتیک هستند، معمولاً بامسایل کلان اقتصادی و سیاست های تجاری کشور میزبان برخورد دارند و فعالیت های ذیل را انجام می دهند:
مذاکرات دو یا چند جانبه جهت عقد موافقت نامه های بازرگانی.
تلاش برای برقراری و یا بهبود روابط تجاری بین دو کشور.
تهیه گزارشات تحلیلی راجع به وضعیت کلان اقتصادی کشور